Πακέτο Διεύρυνσης 2021: Η ΕΕ αξιολογεί και καθορίζει προτεραιότητες μεταρρύθμισης για τα Δυτικά Βαλκάνια και την Τουρκία

Πακέτο Διεύρυνσης 2021: Η ΕΕ αξιολογεί και καθορίζει προτεραιότητες μεταρρύθμισης για τα Δυτικά Βαλκάνια και την Τουρκία

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε χθες τη δέσμη μέτρων για τη διεύρυνση του 2021, παρέχοντας λεπτομερή αξιολόγηση της κατάστασης και της προόδου που έχουν σημειώσει τα Δυτικά Βαλκάνια και η Τουρκία στην αντίστοιχη πορεία τους προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, με ιδιαίτερη έμφαση στην εφαρμογή θεμελιωδών μεταρρυθμίσεων, καθώς και σαφείς κατευθύνσεις για τις μελλοντικές μεταρρυθμιστικές προτεραιότητες.

Ο Ύπατος Εκπρόσωπος της ΕΕ για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας/Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Josep Borrell, δήλωσε: “Με τη σημερινή έκθεση, παρέχουμε μια λεπτομερή αξιολόγηση της προόδου που έχει σημειωθεί στα Δυτικά Βαλκάνια και την Τουρκία, καθώς και των σημείων στα οποία απομένει ακόμη δουλειά. Πρέπει να διατηρήσουμε μια αξιόπιστη διαδικασία διεύρυνσης. Αυτό είναι ένας δρόμος διπλής κατεύθυνσης: Η νέα μεθοδολογία είναι μια προσέγγιση που βασίζεται στην αξία. Δίνει μεγαλύτερη έμφαση στις θεμελιώδεις μεταρρυθμίσεις, όπως το κράτος δικαίου, οι θεμελιώδεις ελευθερίες, η οικονομία και η λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών. Οι εταίροι μας πρέπει να τις αντιμετωπίσουν, προς το συμφέρον των πολιτών τους και για να προχωρήσουν στην πορεία της ΕΕ. Και πρέπει να παραμερίσουν τις διαφορές τους. Από την πλευρά της ΕΕ, πρέπει να τηρήσουμε τις δεσμεύσεις μας. Η ΕΕ δεν είναι πλήρης χωρίς τα Δυτικά Βαλκάνια. Ήρθε η ώρα να έρθουμε κοντά και να ενωθούμε για την οικοδόμηση μιας ισχυρότερης Ευρώπης”.

Παρουσιάζοντας τη φετινή δέσμη μέτρων, η οποία αποτελείται από την ανακοίνωση για την πολιτική διεύρυνσης της ΕΕ και τις ετήσιες εκθέσεις, ο Επίτροπος για τη Γειτονία και τη Διεύρυνση, Olivér Várhelyi, δήλωσε: “Η πολιτική διεύρυνσης είναι μια γεωστρατηγική επένδυση στην ειρήνη, τη σταθερότητα, την ασφάλεια και την οικονομική ανάπτυξη στην ευρωπαϊκή μας ήπειρο. Πρόκειται για μια διαδικασία που βασίζεται στην αξία, στην οποία παρέχουμε μια πραγματική και δίκαιη αξιολόγηση, καθώς και έναν σαφή οδικό χάρτη για την επιτάχυνση και την εμβάθυνση των μεταρρυθμίσεων στους εταίρους μας. Αυτό συνάδει με την αναθεωρημένη μεθοδολογία διεύρυνσης, ενισχύοντας την αξιοπιστία της διαδικασίας. Και στεκόμαστε στο πλευρό των Δυτικών Βαλκανίων και της Τουρκίας με σημαντική χρηματοδοτική στήριξη μέσω του νέου Μηχανισμού Προενταξιακής Βοήθειας (ΜΠΒ ΙΙΙ). Ο ΜΠΒ ΙΙΙ είναι επίσης η κύρια πηγή χρηματοδότησης για το οικονομικό και επενδυτικό σχέδιο για τα Δυτικά Βαλκάνια, ύψους σχεδόν 30 δισεκατομμυρίων ευρώ, το οποίο αποσκοπεί στην ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης και της σύγκλισης της περιοχής με την ΕΕ, καθώς και στη μακροπρόθεσμη ανάκαμψη μετά την πανδημία”.

Δυτικά Βαλκάνια

Η πρόσφατη επίσκεψη της Προέδρου της Επιτροπής Ursula von der Leyen στην περιοχή και η Σύνοδος Κορυφής ΕΕ-Δυτικών Βαλκανίων που πραγματοποιήθηκε στις 6 Οκτωβρίου 2021 στο Brdo pri Kranju στη Σλοβενία έστειλαν ένα σημαντικό μήνυμα ότι το μέλλον των Δυτικών Βαλκανίων βρίσκεται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η σαφής και στρατηγική δέσμευση της ΕΕ στην περιοχή αντανακλάται σε μια σειρά από βασικές δράσεις που αποφέρουν απτά οφέλη για τους πολίτες των Δυτικών Βαλκανίων, από τη συνεχή στήριξη της αντίδρασης COVID-19 έως τη σημαντική δέσμευση χρηματοδότησης στο πλαίσιο του Οικονομικού και Επενδυτικού Σχεδίου για την ενίσχυση της μακροπρόθεσμης οικονομικής ανάπτυξης της περιοχής και τη μετάβαση προς πιο πράσινες, ψηφιακές και καινοτόμες οικονομίες.

Μαυροβούνιο και Σερβία

Το Μαυροβούνιο και η Σερβία αποδέχθηκαν την εφαρμογή της αναθεωρημένης μεθοδολογίας. Οι πρώτες πολιτικές διακυβερνητικές διασκέψεις με το Μαυροβούνιο και τη Σερβία πραγματοποιήθηκαν τον Ιούνιο του 2021 και έδωσαν πολιτική καθοδήγηση στην ενταξιακή τους διαδικασία.

Για το Μαυροβούνιο, σύμφωνα με την αξιολόγηση της Επιτροπής, εξασφαλίζεται επί του παρόντος μια συνολική ισορροπία μεταξύ της προόδου στο πλαίσιο των κεφαλαίων για το κράτος δικαίου και της προόδου στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις σε όλα τα κεφάλαια. Προτεραιότητα για περαιτέρω συνολική πρόοδο στις διαπραγματεύσεις παραμένει η εκπλήρωση των ενδιάμεσων κριτηρίων αναφοράς για το κράτος δικαίου που έχουν τεθεί στο πλαίσιο των κεφαλαίων 23 και 24. Για να επιτευχθεί αυτό το ορόσημο, οι αρχές πρέπει να αποδείξουν στην πράξη τη δέσμευσή τους στο πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του Μαυροβουνίου στην ΕΕ. Το Μαυροβούνιο πρέπει να εντείνει περαιτέρω τις προσπάθειές του για την αντιμετώπιση των εκκρεμών ζητημάτων, μεταξύ άλλων στους κρίσιμους τομείς της ελευθερίας της έκφρασης και της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης και της καταπολέμησης της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος, χωρίς να ανατρέψει τα προηγούμενα επιτεύγματα της δικαστικής μεταρρύθμισης.

Όσον αφορά τη Σερβία, σύμφωνα με την αξιολόγηση της Επιτροπής, εξασφαλίζεται επί του παρόντος μια συνολική ισορροπία μεταξύ της προόδου στο πλαίσιο των κεφαλαίων για το κράτος δικαίου και την εξομάλυνση των σχέσεων με το Κοσσυφοπέδιο, αφενός, και της προόδου στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις σε όλα τα κεφάλαια, αφετέρου. Η Σερβία πρέπει να συνεχίσει και να επιταχύνει και να εμβαθύνει τις μεταρρυθμίσεις όσον αφορά την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, την καταπολέμηση της διαφθοράς, την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, την εγχώρια αντιμετώπιση των εγκλημάτων πολέμου και την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος. Ειδικότερα, οι σερβικές αρχές θα πρέπει να ολοκληρώσουν τη διαδικασία συνταγματικής μεταρρύθμισης στον τομέα της δικαιοσύνης έως το τέλος του τρέχοντος έτους. Η πρόοδος της Σερβίας στον τομέα του κράτους δικαίου και της εξομάλυνσης των σχέσεων με το Κοσσυφοπέδιο είναι ουσιώδης και θα καθορίσει το συνολικό ρυθμό των ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Η Σερβία πρέπει επίσης να βελτιώσει την ευθυγράμμισή της με την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας της ΕΕ. Μια πρόσφατη αύξηση αποτελεί ένα θετικό βήμα πρωτοβουλίας προς αυτή την κατεύθυνση. Η Επιτροπή χαιρετίζει το γεγονός ότι η Σερβία έχει εκπληρώσει τα κριτήρια αναφοράς για το άνοιγμα των ομάδων 3 και 4. Η Επιτροπή υποστηρίζει τη φιλοδοξία της Σερβίας να ανοίξει το συντομότερο δυνατό νέες ενταξιακές ομάδες, με βάση τη συνεχή πρόοδο των μεταρρυθμίσεων.

Αλβανία και Βόρεια Μακεδονία

Η Αλβανία και η Βόρεια Μακεδονία εξακολουθούν να πληρούν τις προϋποθέσεις για την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων και οι δύο χώρες προχώρησαν σταθερά στην πορεία των μεταρρυθμίσεων στην ΕΕ. Οι καθυστερήσεις στην επίσημη έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Αλβανία και τη Βόρεια Μακεδονία έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην αξιοπιστία της ΕΕ. Τα εκκρεμή διμερή ζητήματα μεταξύ της Βουλγαρίας και της Βόρειας Μακεδονίας πρέπει να επιλυθούν κατά προτεραιότητα. Είναι ζωτικής σημασίας τα κράτη μέλη της ΕΕ να ολοκληρώσουν τις συζητήσεις σχετικά με τα πλαίσια διαπραγμάτευσης χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση και οι πρώτες διακυβερνητικές διασκέψεις με τις δύο χώρες να διεξαχθούν το συντομότερο δυνατό και πριν από το τέλος του τρέχοντος έτους.

Βοσνία- Ερζεγοβίνη και Κοσσυφοπέδιο

Στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, ο στρατηγικός στόχος της ένταξης στην ΕΕ δεν έχει μετατραπεί σε συγκεκριμένη δράση. Το πολιτικό περιβάλλον παρέμεινε πολωμένο, καθώς οι πολιτικοί ηγέτες συνέχισαν να επιδίδονται σε διχαστική ρητορική και μη εποικοδομητικές πολιτικές διαμάχες, οι οποίες εμπόδισαν τη συνολική πρόοδο όσον αφορά τις 14 βασικές προτεραιότητες. Το μπλοκάρισμα των κρατικών θεσμών και οι εκκλήσεις για ανατροπή των μεταρρυθμίσεων προκαλούν βαθιά ανησυχία και μπορούν να ξεπεραστούν μόνο με πολιτικό διάλογο. Η αισθητή μείωση του ποσοστού ευθυγράμμισης της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης με την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας της ΕΕ αποτελεί αρνητικό μήνυμα. Παρόλα αυτά, έχουν γίνει ορισμένα σημαντικά βήματα, συμπεριλαμβανομένης της διεξαγωγής δημοτικών εκλογών στο Mostar μετά από 12 χρόνια. Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη πρέπει να αντιμετωπίσει τις 14 βασικές προτεραιότητες, συμπεριλαμβανομένων των εκλογικών και συνταγματικών μεταρρυθμίσεων, και θα πρέπει να επιτύχει μια κρίσιμη μάζα μεταρρυθμίσεων προτού η Επιτροπή συστήσει τη χορήγηση καθεστώτος υποψήφιας χώρας στη χώρα.

Στο Κοσσυφοπέδιο, οι πρόωρες βουλευτικές εκλογές του Φεβρουαρίου 2021 είχαν ως αποτέλεσμα τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης που διαθέτει σαφή κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Η πλήρης και αποτελεσματική εφαρμογή του σχεδίου δράσης για τις μεταρρυθμίσεις κατά την προσεχή περίοδο θα έχει ουσιαστική σημασία. Η Επιτροπή εμμένει στην εκτίμησή της του Ιουλίου 2018 ότι το Κοσσυφοπέδιο έχει εκπληρώσει όλα τα κριτήρια αναφοράς για την απελευθέρωση των θεωρήσεων, αλλά η πρόταση εκκρεμεί ακόμη στο Συμβούλιο και θα πρέπει να αντιμετωπιστεί επειγόντως.

Μια ολοκληρωμένη νομικά δεσμευτική συμφωνία εξομάλυνσης με τη Σερβία είναι επείγουσα και ζωτικής σημασίας, ώστε το Κοσσυφοπέδιο και η Σερβία να μπορέσουν να προχωρήσουν στην αντίστοιχη πορεία τους προς την ΕΕ. Το Βελιγράδι και η Πρίστινα πρέπει να συμμετάσχουν εποικοδομητικά στη διαδικασία διαλόγου, η οποία διευκολύνεται από τον ΥΕΑ Borrell και τον ΕΕΕΕ Lajcak.

Και οι έξι εταίροι των Δυτικών Βαλκανίων έχουν δεσμευτεί για τη δημιουργία μιας κοινής περιφερειακής αγοράς, με βάση τους κανόνες και τα πρότυπα της ΕΕ, και θα πρέπει να επικεντρωθούν στην υπέρβαση των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν, προκειμένου να φέρουν τις ευκαιρίες αυτής της πρωτοβουλίας στους πολίτες και τις επιχειρήσεις της περιοχής και να μεγιστοποιήσουν τα οφέλη των επενδύσεων στο πλαίσιο του οικονομικού και επενδυτικού σχεδίου.

Τουρκία

Η Τουρκία αποτελεί βασικό εταίρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε βασικούς τομείς κοινού ενδιαφέροντος, όπως η μετανάστευση, η καταπολέμηση της τρομοκρατίας, η οικονομία, το εμπόριο, η ενέργεια και οι μεταφορές.

Ο διάλογος και η συνεργασία με την Τουρκία αυξήθηκαν το 2021. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο δήλωσε επανειλημμένα ότι η ΕΕ έχει στρατηγικό συμφέρον για ένα σταθερό και ασφαλές περιβάλλον στην Ανατολική Μεσόγειο και για την ανάπτυξη μιας συνεργατικής και αμοιβαία επωφελούς σχέσης με την Τουρκία. Χαιρέτισε την αποκλιμάκωση στην Ανατολική Μεσόγειο, η οποία πρέπει να διατηρηθεί. Βάσει της κοινής ανακοίνωσης του Μαρτίου 2021 σχετικά με την κατάσταση των σχέσεων ΕΕ-Τουρκίας, η ΕΕ είναι έτοιμη να συνεργαστεί με την Τουρκία με σταδιακό, αναλογικό και αναστρέψιμο τρόπο για την ενίσχυση της συνεργασίας σε διάφορους τομείς κοινού ενδιαφέροντος, υπό την προϋπόθεση ότι η τρέχουσα αποκλιμάκωση θα διατηρηθεί και ότι η Τουρκία θα συμμετάσχει εποικοδομητικά και υπό τους καθορισμένους όρους. Σε περίπτωση νέων μονομερών ενεργειών ή προκλήσεων κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου, η ΕΕ θα χρησιμοποιήσει όλα τα μέσα και τις επιλογές που έχει στη διάθεσή της, προκειμένου να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της και τα συμφέροντα των κρατών μελών της. Η Τουρκία αναμένεται να υποστηρίξει ενεργά τις διαπραγματεύσεις για μια δίκαιη, συνολική και βιώσιμη διευθέτηση του Κυπριακού ζητήματος στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών.

Οι ηγέτες της ΕΕ επιβεβαίωσαν ότι ο διάλογος για το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα παραμένει αναπόσπαστο μέρος της σχέσης ΕΕ-Τουρκίας. Οι σοβαρές ανησυχίες της ΕΕ σχετικά με τη συνεχιζόμενη επιδείνωση του κράτους δικαίου, των θεμελιωδών δικαιωμάτων και της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης δεν έχουν αντιμετωπιστεί αξιόπιστα από την Τουρκία. Η Τουρκία πρέπει να αντιστρέψει αυτή την αρνητική τάση κατά προτεραιότητα με την αντιμετώπιση της αποδυνάμωσης των αποτελεσματικών ελέγχων και ισορροπιών στο πολιτικό σύστημα. Η δήλωση ΕΕ-Τουρκίας του Μαρτίου 2016 συνέχισε να παράγει αποτελέσματα και η Τουρκία συνέχισε να διαδραματίζει βασικό ρόλο στην αντιμετώπιση της μετανάστευσης κατά μήκος της διαδρομής της ανατολικής Μεσογείου και στη φιλοξενία του μεγαλύτερου προσφυγικού πληθυσμού στον κόσμο. Η ΕΕ χαιρετίζει την επικύρωση της συμφωνίας του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή από την Τουρκία και προσβλέπει στη συνεργασία με την Τουρκία για την εφαρμογή της ευρωπαϊκής πράσινης συμφωνίας.

Τώρα εναπόκειται στο Συμβούλιο να εξετάσει τις σημερινές συστάσεις της Επιτροπής και να λάβει αποφάσεις σχετικά με τα επόμενα βήματα./ibna