Δυτικά Βαλκάνια ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας και ενίσχυση των στενότερων δεσμών με την ΕΕ

Δυτικά Βαλκάνια ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας και ενίσχυση των στενότερων δεσμών με την ΕΕ

Σήμερα, η Πρόεδρος της Επιτροπής, Ursula von der Leyen, και ο Επίτροπος Γειτονίας και Διεύρυνσης, Olivér Várhelyi, συμμετείχαν στη Σύνοδο Κορυφής των Δυτικών Βαλκανίων στο πλαίσιο της λεγόμενης «Διαδικασίας του Βερολίνου». Η διάσκεψη κορυφής συγκέντρωσε για όγδοη φορά αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων από τα Δυτικά Βαλκάνια και τους ομολόγους τους από εννέα κράτη μέλη της ΕΕ, εκπροσώπους υψηλού επιπέδου της ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο, για να προχωρήσουν στην ατζέντα περιφερειακής συνεργασίας και ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Την εικονική συνάντηση φιλοξένησε η Καγκελάριος Angela Merkel.

Κατά τη Διάσκεψη Κορυφής, η Επιτροπή επιβεβαίωσε τη δέσμευσή της να συνεργαστεί και να στηρίξει την περιοχή στην μετά την πανδημία ανάκαμψή της μέσω του Οικονομικού και Επενδυτικού Σχεδίου, εστιάζοντας σε πράσινες και ψηφιακές επενδύσεις μετάβασης, συνδέσμους έξυπνης κινητικότητας, βιώσιμη ενέργεια, ψηφιακή υποδομή και επιχειρήσεις ανάπτυξης του τομέα και το ανθρώπινο κεφάλαιο, συμπεριλαμβανομένης της νεολαίας. Η Επιτροπή ζήτησε επίσης περαιτέρω πρόοδο στην οικονομική ολοκλήρωση της περιοχής για να αποκομίσει τα πλήρη οφέλη των προγραμματισμένων επενδύσεων.

Η Πρόεδρος της Επιτροπής, Ursula von der Leyen, στην εναρκτήρια ομιλία της, δήλωσε: «Η πρώτη μας προτεραιότητα είναι να επιταχύνουμε την ατζέντα της διεύρυνσης σε ολόκληρη την περιοχή και να στηρίξουμε τους εταίρους μας στα Δυτικά Βαλκάνια στο έργο τους για να πραγματοποιήσουν τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις για να προχωρήσουν στην ευρωπαϊκή τους μονοπάτι. Όμως, η συνεργασία μας με τα Δυτικά Βαλκάνια υπερβαίνει αυτό, και η Διαδικασία του Βερολίνου έχει χρησιμεύσει ως εκκολαπτήριο για πολλές πρωτοβουλίες που έχουν πλέον γίνει αναπόσπαστο μέρος της πολιτικής της ΕΕ έναντι της περιοχής. Μαζί έχουμε ξεκινήσει την πορεία για μια πιο βιώσιμη, πιο ψηφιακή και πιο ανθεκτική Ευρώπη».

Ο Επίτροπος Γειτονίας και Διεύρυνσης, Olivér Várhelyi, τόνισε: «Το κλείσιμο του κοινωνικοοικονομικού χάσματος μεταξύ των Δυτικών Βαλκανίων και της ΕΕ είναι ζωτικής σημασίας για τη διαδικασία διεύρυνσης. Φέρνουμε σημαντικές επενδυτικές ευκαιρίες στην περιοχή μέσω του Οικονομικού και Επενδυτικού Σχεδίου. Τώρα εναπόκειται στην περιφέρεια να τα χρησιμοποιήσει καλά αξιοποιώντας το πλήρες οικονομικό της δυναμικό και δημιουργώντας μια κοινή περιφερειακή αγορά βάσει των κανόνων της ΕΕ. Η δημιουργία «πράσινων λωρίδων» στις συνοριακές διαβάσεις σε ολόκληρη την περιοχή και τώρα η πιλοτική εφαρμογή με ένα κράτος μέλος της ΕΕ είναι μια τέλεια εικόνα για το πώς μπορεί να λειτουργήσει ».

Η σημερινή σύνοδος κορυφής επικεντρώθηκε στην πρόοδο που σημείωσε η περιοχή στην οικονομική ολοκλήρωση στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης για την κοινή περιφερειακή αγορά από την περσινή διάσκεψη κορυφής της Σόφιας το 2020, και στην εφαρμογή του οικονομικού και επενδυτικού σχεδίου που υπέβαλε η Επιτροπή το περασμένο φθινόπωρο.

Μετά τη διευκόλυνση της εφοδιαστικής διασυνοριακής διέλευσης εντός της περιοχής κατά τη διάρκεια της πανδημίας, μέσω της δημιουργίας των λεγόμενων «Green Lanes», αυτή η πρωτοβουλία εισέρχεται τώρα σε μια νέα φάση. Η Ελλάδα εξέφρασε την πολιτική της προθυμία να εγκρίνει την επέκταση της πρωτοβουλίας «Green Lanes» στα Δυτικά Βαλκάνια και τη δέσμευσή της να εργαστεί για την εφαρμογή της στα καθορισμένα σημεία διέλευσης των συνόρων μεταξύ της Ελλάδας και των γειτονικών της χωρών των Δυτικών Βαλκανίων – της Αλβανίας και της Βόρειας Μακεδονίας.

Η φετινή διάσκεψη κορυφής ήταν επίσης μια ευκαιρία για να γιορτάσουμε την πλήρη έναρξη ισχύος την 1η Ιουλίου 2021 της περιφερειακής συμφωνίας περιαγωγής, η οποία καταργεί τις χρεώσεις περιαγωγής στην περιοχή. Το επόμενο βήμα που είναι υπό προετοιμασία, είναι ένα είδος καθόδου για τη σταδιακή κατάργηση των χρεώσεων περιαγωγής μεταξύ των Δυτικών Βαλκανίων και της ΕΕ.

Για την εφαρμογή του οικονομικού και επενδυτικού σχεδίου για τα Δυτικά Βαλκάνια, η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι προτίθεται να προτείνει ένα επενδυτικό πακέτο ύψους 500 εκατομμυρίων ευρώ το 2021. Το πακέτο θα αφιερωθεί σε εμβληματικά έργα στο πλαίσιο του σχεδίου, με την επιφύλαξη της έγκρισης του νέου πλαισίου για το Μέσο Προενταξιακής Βοήθειας (IPA III) που αναμένεται τους επόμενους μήνες.

Επιπλέον, μετά την απόφαση της ΕΕ να εξετάσει όλα τα Δυτικά Βαλκάνια έξι μεταξύ εκείνων για τα οποία πρέπει να αρθούν οι ταξιδιωτικοί περιορισμοί, και προκειμένου να βοηθήσουν περαιτέρω τα Δυτικά Βαλκάνια να μετριάσουν τον οικονομικό και κοινωνικό αντίκτυπο της πανδημίας COVID-19, ένα πακέτο θα δοθεί ως οικονομική και τεχνική υποστήριξη για τα Δυτικά Βαλκάνια για ένταξη στο Πιστοποιητικό Ψηφιακού COVID-19 της ΕΕ. Αυτό θα διευκολύνει τα ταξίδια μεταξύ των Δυτικών Βαλκανίων και της ΕΕ.

Η Σύνοδος Κορυφής του Βερολίνου αποτελεί μέρος της Διαδικασίας του Βερολίνου, μια πρωτοβουλία πολλών κρατών μελών της ΕΕ, υπό τη γερμανική ηγεσία, να συνεργαστεί με τους έξι εταίρους των Δυτικών Βαλκανίων και να προωθήσει την περιφερειακή συνεργασία και την ευρωπαϊκή προοπτική της περιοχής. Αποτελείται από ετήσιες συνόδους κορυφής και μια σειρά υπουργικών συνεδριάσεων. Το 2021, μετά από επτά χρόνια, η Σύνοδος Κορυφής επέστρεψε στο Βερολίνο. Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ συμμετέχουν στις υπουργικές συνεδριάσεις και συνόδους κορυφής, όπως και τα βασικά διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και ορισμένοι περιφερειακοί και διεθνείς οργανισμοί. Το μέλλον της διαδικασίας του Βερολίνου θα συζητηθεί από ηγέτες στη σύνοδο κορυφής του Βερολίνου, με συγκεκριμένες αποφάσεις που θα ληφθούν αργότερα.

Μετά το πακέτο χρηματοοικονομικής βοήθειας ύψους 3,3 δισεκατομμυρίων ευρώ, που ανακοινώθηκε το 2020 ειδικά για την αντιμετώπιση της κρίσης COVID-19 και των συνεπειών της, το βασικό πλαίσιο της Επιτροπής για την υποστήριξη της οικονομικής ανάκαμψης της περιοχής είναι το Οικονομικό και Επενδυτικό Σχέδιο για τα Δυτικά Βαλκάνια. Το Σχέδιο προβλέπει κινητοποίηση έως και 9 δισεκατομμυρίων ευρώ σε επιχορηγήσεις για τα επόμενα επτά χρόνια και 20 δισεκατομμύρια ευρώ σε δάνεια, που αξιοποιούνται από τη νέα Διευκόλυνση Εγγυήσεων των Δυτικών Βαλκανίων.

Το Οικονομικό και Επενδυτικό Σχέδιο που ενέκρινε η Επιτροπή τον Οκτώβριο του 2020, καλύπτει εμβληματικά έργα στους τομείς της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης (συμπεριλαμβανομένης της Πράσινης Ατζέντας για τα Δυτικά Βαλκάνια), της έξυπνης κινητικότητας, της βιώσιμης ενέργειας, της στήριξης του ιδιωτικού τομέα και της ανάπτυξης του ανθρώπινο κεφάλαιο της περιοχής για την αποφυγή περαιτέρω διαρροής εγκεφάλων. Ένα σημαντικό εγκάρσιο θέμα του σχεδίου είναι η ανάπτυξη του κράτους δικαίου και της μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης ώστε να εξασφαλιστεί ένας σταθερός χώρος για επενδύσεις και ανάπτυξη και κοινωνική ένταξη, ιδίως όσον αφορά τον πληθυσμό των Ρομά.

Ένα κρίσιμο στοιχείο του οικονομικού και επενδυτικού σχεδίου και της διαδικασίας του Βερολίνου, η κοινή περιφερειακή αγορά που συμφωνήθηκε από τους ηγέτες των Δυτικών Βαλκανίων στη Σόφια τον Νοέμβριο του 2020, είναι ένα φιλόδοξο σχέδιο περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης, με στόχο τη μετατροπή της περιοχής σε χώρο ελεύθερης κυκλοφορίας σε άτομα, αγαθά, υπηρεσίες και κεφάλαια, βάσει του παραδείγματος και των προτύπων της ΕΕ. Αυτό όχι μόνο θα ξεκλειδώσει το οικονομικό δυναμικό ολόκληρης της περιοχής και θα το καταστήσει ελκυστικότερο επενδυτικό προορισμό, αλλά θα το φέρει πιο κοντά στην ΕΕ./ibna