Β-Ε: Διαφοροποίηση εναντίον πολιτικής στην παροχή φυσικού αερίου

Β-Ε: Διαφοροποίηση εναντίον πολιτικής στην παροχή φυσικού αερίου

Εδώ και αρκετές δεκαετίες, η μόνη είσοδος φυσικού αερίου στη Β-Ε βρίσκεται κοντά στην πόλη του Zvornik στα σύνορα Β-Ε-Σερβίας, και συνδέεται με τον αγωγό φυσικού αερίου που τροφοδοτεί τη Σερβία με φυσικό αέριο από τη Ρωσία.

Παρουσιάζει ενδιαφέρον το γεγονός ότι η σύνδεση στο Zvornik υπέστη σημαντικές διακοπές κατά τη διάρκεια του πολέμου. Καθώς το φυσικό αέριο έφτασε σε μεγάλο αριθμό νοικοκυριών στο Σεράγεβο, για πολλά από αυτά αποτέλεσε σανίδα σωτηρίας, δεδομένων των συνθηκών διαβίωσής τους εκείνη την εποχή.

Σήμερα, η «σύνδεση Zvornik» εξακολουθεί να λειτουργεί, ωστόσο η διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού εξετάζεται εδώ και χρόνια. Έχουν περάσει σχεδόν δέκα χρόνια από τότε που η Δημοκρατία Σέρπσκα ανακοίνωσε ότι θα συνδεόταν με τον τότε συνεταιρισμό «South Stream», ένα έργο που απέτυχε άδοξα. Έχουν ξεκινήσει εργασίες για τη σύνδεση του αγωγού με τον «Turkish Stream», ο οποίος κατά κάποιο τρόπο κληρονόμησε το προηγούμενο έργο, με την είσοδο να αναμένεται να βρίσκεται κοντά στην πόλη Bijeljina. Η εταιρεία «Gas Res» με έδρα τη Δημοκρατία Σέρπσκα προβλέπεται να εργαστεί για την προμήθεια φυσικού αερίου αυτής της οντότητας της Β-Ε.

Επιπλέον, η εταιρεία «BiH Gas», που λειτουργεί στην Ομοσπονδία της Β-Ε, σχεδιάζει το έργο «South Interconnection» (Νότια Διασύνδεση) στα σύνορα με την Κροατία, προκειμένου να προμηθεύσει αυτό το μέρος της Β-Ε με αέριο από την Ευρώπη, αλλά και από τον νέο τερματικό σταθμό ΥΦΑ στο νησί Krk στην Κροατία.

Η εταιρεία δηλώνει ότι το έργο Southern Interconnection δεν αποτελεί απλώς μια σύνδεση με τον τερματικό σταθμό Krk, αλλά πολύ περισσότερο είναι αφιερωμένο στην πλήρη διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού και στην αύξηση των συντελεστών ασφαλείας του εφοδιασμού με φυσικό αέριο της Β-Ε, ώστε να πληροί τα πρότυπα της ΕΕ σε αυτόν τον τομέα.

«Το έργο South Interconnection περιλαμβάνεται σε όλα τα Ενεργειακά Σχέδια και τις Στρατηγικές της Β-Ε, σχέδια δεκαετίας για τον γειτονικό φορέα μεταφοράς φυσικού αερίου στη Δημοκρατία της Κροατίας. Βρίσκεται στον κατάλογο των έργων προτεραιότητας της Ενεργειακής Κοινότητας και υποστηρίζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την ΕΕ. Αυτή η διασύνδεση αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2024», δήλωσε η εταιρεία στο IBNA.

Η BiH Gas δεσμεύεται και υποστηρίζει την κατασκευή νέων διασυνδέσεων/εισόδων φυσικού αερίου για την αύξηση της ασφάλειας εφοδιασμού και τη διαφοροποίηση των πηγών, ωστόσο αυτό συνεπάγεται νέες εισόδους φυσικού αερίου από διαφορετικές κατευθύνσεις. Σε αυτό το πλαίσιο, η εταιρεία τόνισε ότι είναι μάλλον σημαντικό για τη Β-Ε να παρέχει νέες εισροές φυσικού αερίου από διαφορετικές κατευθύνσεις, προκειμένου να διασφαλιστεί η ασφάλεια του εφοδιασμού και η δυνατότητα επιλογής, ενώ η αγορά θα καθορίσει τις τιμές αυτής της πηγής ενέργειας.

Ως το πλέον απτό παράδειγμα για την ανάγκη διαφοροποίησης των εισόδων φυσικού αερίου στη Β-Ε αναφέρουν την «κρίση φυσικού αερίου» μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας, όταν η Β-Ε έμεινε χωρίς φυσικό αέριο για 72 ώρες λόγω του γεγονότος πως υπήρχε μόνο μία διαδρομή εφοδιασμού, αυτή μέσω του Zvornik.

«Επί του παρόντος, εργαζόμαστε για δύο εισόδους φυσικού αερίου στη Β-Ε (η ήδη υπάρχουσα και το μελλοντικό έργο South Interconnection). Η αναφορά του διυλιστηρίου Brod ως μιας πιθανής τρίτης εισόδου/διασύνδεσης δεν έχει βάση στην ιστορία του αερίου στη Β-Ε», δηλώνουν στην BiH Gas.

Ωστόσο, μόλις πριν από λίγες ημέρες, το διυλιστήριο Brod εγκατέστησε σωλήνες κάτω από την κοίτη του ποταμού Sava, ο οποίος το συνδέει με τον αγωγό φυσικού αερίου στην Κροατία και μεταπηδά στο φυσικό αέριο ως πηγή ενέργειας. Επί του παρόντος, εργάζονται για το σχεδιασμό ενός σταθμού συμπιεστή συλλογής αερίου χωρητικότητας έως 40 εκατομμυρίων m3, ο οποίος αναμένεται να αρχίσει να λειτουργεί τον Μάρτιο του επόμενου έτους. Το φυσικό αέριο επιλέχθηκε ως το πιο φιλικό προς το περιβάλλον καύσιμο για τη λειτουργία του διυλιστηρίου.

«Το πεπιεσμένο αέριο θα είναι διαθέσιμο στους τελικούς καταναλωτές σε 24ωρη βάση, ανεξάρτητα από το αν πρόκειται για βιομηχανικές, εμπορικές εγκαταστάσεις, διοικητικά ή κοινόχρηστα κτίρια, σχολεία ή εγκαταστάσεις υγειονομικής περίθαλψης», δήλωσε το διυλιστήριο Brod στο IBNA.

Αυτό συνεπάγεται επί του πρακτέου ότι αυτό το μέρος της Β-Ε θα λαμβάνει επίσης φυσικό αέριο για εμπορική και όχι μόνο κατανάλωση στο διυλιστήριο. Η είσοδος αυτού του αγωγού φυσικού αερίου βρίσκεται στο σημείο όπου πρόκειται να είναι το λεγόμενο έργο «North Interconnection» (Βόρεια Διασύνδεση).

Από εδώ και πέρα, τα πράγματα στη διαφοροποίηση των εισροών φυσικού αερίου στη Β-Ε αποκτούν πολιτική υπόσταση.

Η BiH Gas ισχυρίζεται ότι, στα σχέδια για την ανάπτυξη διασυνδέσεων φυσικού αερίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο του έργου Oριζόντιου Eνεργειακού Διαδρόμου (South European Gas Ring), το λεγόμενο EC RING αναφέρεται ακριβώς στο έργο του North Interconnection, την προγραμματισμένη διαδρομή Slobodnica (Κροατία)-Brod-Zenica ως διεθνή διασύνδεση φυσικού αερίου, και ως τέτοια θα πρέπει να έχει στρατηγικό ενδιαφέρον για το κράτος της Β-Ε. Το South Interconnection θα πρέπει να συνεχίσει προς το Brod, και έτσι ένας αγωγός φυσικού αερίου μεταφοράς/διαμετακόμισης θα διαπερνούσε τη Β-Ε, ο οποίος θα δημιουργούσε τον Οριζόντιο Ενεργειακό Διάδρομο, ο οποίος επίσης βρίσκεται στους ευρωπαϊκούς χάρτες φυσικού αερίου.

«Παρά τους δείκτες οικονομικής αποδοτικότητας του έργου North Interconnection, η Δημοκρατία Σέρπσκα αρνήθηκε να συμμετάσχει στην εφαρμογή του και αρνήθηκε να δώσει τη συγκατάθεσή της για κατασκευή αγωγού μεταφοράς μέσω της επικράτειάς τους. H σύνδεση συστημάτων φυσικού αερίου στη νότια και βόρεια πλευρά της Β-Ε μέσω της κατασκευής αγωγού μεταφοράς διά μέσου Β-Ε με τη χορηγία της Κροατίας θα επέτρεπε στην RS να χρησιμοποιήσει αυτήν τη σύνδεση για να προμηθεύσει ολόκληρη τη Β-Ε. Αρνούμενη να εκμεταλλευτεί όλα τα οφέλη ενός τέτοιου αγωγού φυσικού αερίου μεταφοράς/διέλευσης, η RS ξεκίνησε μονομερώς τη διαδικασία σύνδεσης του διυλιστηρίου Brod με το κροατικό δίκτυο φυσικού αερίου,» ισχυρίζεται η BiH Gas.

Προσθέτουν ότι, συνδέοντας ένα παρακλάδι του αγωγού φυσικού αερίου από την Κροατία στο διυλιστήριο, ολόκληρο το έργο περιορίζεται σε μία μόνο βιομηχανική μονάδα αντί να επιλύει ζητήματα ασφάλειας εφοδιασμού για ολόκληρη τη Β-Ε. Παράλληλα:

  • Η πρόσβαση σε ολόκληρη την αγορά φυσικού αερίου της Β-Ε καθίσταται περιορισμένη, όλα με σκοπό την ασφαλή παράδοση αυτής της πηγής ενέργειας,
  • Χάνεται η δυνατότητα εξασφάλισης δεύτερης εισόδου για παροχή φυσικού αερίου σε ολόκληρη τη χώρα,
  • Οι οδηγίες της ΕΕ παραβιάζονται ριζικά.

Επιπλέον, σύμφωνα με την εταιρεία, καμία μελέτη, σχέδιο ανάπτυξης ή πρωτοβουλία της ΕΕ, της Ενεργειακής Κοινότητας ή της Β-Ε δεν έχουν προγραμματίσει μια τέτοια σύνδεση του δικτύου φυσικού αερίου μεταξύ των δύο χωρών. Το εν λόγω αντιπροσωπεύει ένα μοναδικό παράδειγμα στον κόσμο και, ως εκ τούτου, «ούτε οι κάτοικοι της Ομοσπονδίας ούτε ολόκληρης της Β-Ε επωφελούνται από αυτήν τη σύνδεση, εκτός από το γεγονός ότι θα εξασφαλιστούν κέρδη για κάποιον χονδρέμπορο φυσικού αερίου.»

Η Gas Res, εταιρεία διανομής φυσικού αερίου που λειτουργεί στη Δημοκρατία Σέρπσκα, πιστεύει ότι η μελλοντική διασύνδεση στα σύνορα με τη Σερβία και η συνέχιση της αγοράς φυσικού αερίου από τη ρωσική εταιρεία “Gazprom Export” δεν αναμένεται να αποτελέσει πρόβλημα για κανέναν στη Β-Ε ή στο εξωτερικό.

«Η διαφοροποίηση των πηγών αναφέρεται σε όλες τις αναλύσεις εμπειρογνωμόνων ως μία από τις σημαντικές προϋποθέσεις για την ανάπτυξη του τομέα του φυσικού αερίου. Ωστόσο, η γεωπολιτική επιρροή είναι στενά συνυφασμένη με αυτόν τον όρο. Για τη Δημοκρατία Σέρπσκα και τη Β-Ε ως μια ανεπαρκώς ανεπτυγμένη αγορά φυσικού αερίου συνολικά, οι περισσότερες πηγές θα πρέπει να μεταφράζονται σε περισσότερη ανταγωνιστικότητα, και συνεπώς μείωση τις τιμές του φυσικού αερίου και ελαχιστοποίηση των κινδύνων από άλλες συνθήκες. Η στρατηγική για την ενεργειακή ανάπτυξη της Δημοκρατίας της Σέρπσκα έως το 2035, η οποία καθορίζει την κατεύθυνση του εφοδιασμού από τη Δημοκρατία της Σερβίας, αποτελεί προτεραιότητα για την Gas Res. Πιστεύουμε ότι άλλες κατευθύνσεις εφοδιασμού δεν θέτουν σε κίνδυνο αυτήν τη στρατηγική δέσμευση της Gas Res,» δηλώνουν στην εταιρεία.

Οι ιδέες τους σχετικά με την αεριοποίηση στη Β-Ε φαίνεται να είναι τουλάχιστον αμιγώς διαφορετικές από αυτές της BiH Gas. Η Gas Res, ως ο Όμιλος υπεύθυνος για την υλοποίηση αυτού του έργου, και σύμφωνα με τα σχετικά έγγραφα και αποφάσεις της κυβέρνησης της Δημοκρατίας Σέρπσκα, ενέκρινε τις εννοιολογικές λύσεις της διαδρομής και ξεκίνησε την έγκριση του σχεδίου γης για τον αγωγό φυσικού αερίου από τα σύνορα της Δημοκρατίας της Σερβίας κοντά στη Bijeljina έως το Brčko, και από το Brčko έως το Vukosavlje. Επιπλέον, προβλέπεται ότι η νέα διασύνδεση εισόδου, χρησιμοποιώντας τον αγωγό αερίου Šepak (Zvornik)-Bijeljina, θα συνδεθεί με το υπάρχον σύστημα φυσικού αερίου στη Β-Ε με τέτοιο τρόπο ώστε αυτή η σύνδεση να είναι αναστρέψιμη.

«Αυτό θα αποτελούσε ένα είδος δακτυλίου αερίου που θα καθιστούσε το αέριο από τη νέα διασύνδεση διαθέσιμο στους καταναλωτές στο ανατολικό τμήμα της Δημοκρατίας Σέρπσκα και της Ομοσπονδίας της Β-Ε, και μέσω του παλαιού αερίου διασύνδεσης θα μπορούσε να μεταφερθεί στην Bijeljina και πιο δυτικά. Μια τέτοια σύνδεση θα δημιουργούσε μια προοπτική για τη σταθερή ανάπτυξη του τομέα του φυσικού αερίου στη Δημοκρατία Σέρπσκα και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη,» δήλωσε η εταιρεία στο IBNA.

Αν και το διυλιστήριο Brod δηλώνει ότι το αέριο που εισάγουν από την Κροατία θα είναι διαθέσιμο σε άλλους καταναλωτές και όχι μόνο σε αυτήν την εταιρεία, η Gas Res δεν τους θεωρεί «τρίτη είσοδο» φυσικού αερίου στη Β-Ε. Διευκρινίζουν ότι αφορά την προμήθεια φυσικού αερίου για τις ανάγκες του Διυλιστηρίου.

«Από όσο γνωρίζουμε, το διυλιστήριο Brod έχει εγκριθεί από τις αρμόδιες αρχές της Δημοκρατίας Σέρπσκα για αεριοποίηση από την Κροατία αποκλειστικά για την προμήθεια φυσικού αερίου στο διυλιστήριο Brod Oil ως άμεση γραμμή, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη την επίλυση περιβαλλοντικών ζητημάτων με αίσθημα επείγοντος. Η Gas Res ως άμεσος εισαγωγέας δεν χρειάζεται να προμηθεύεται φυσικό αέριο από κανέναν εντός της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, ούτε καν από το διυλιστήριο Brod Oil. Επιπλέον, από το 2015, η Gas Res έχει προσφέρει επανειλημμένα στο διυλιστήριο Brod την προμήθεια συμπιεσμένου φυσικού αερίου στις οδικές μεταφορές με κινητές δεξαμενές,» επισημαίνει η Gas Res.

Επομένως, από τις τρεις εταιρείες που εισάγουν αέριο στη Β-Ε, λάβαμε διαφορετικές απαντήσεις σχετικά με τις κατευθύνσεις της αεριοποίησης στη Β-Ε. Η αγορά είναι μικρή και ο τρόπος αεριοποίησης πιθανότατα, όπως και όλα τα υπόλοιπα στη Β-Ε, θα καθοριστεί από την πολιτική και όχι από την οικονομία. /ibna