OP/ED:Η αμυντική συνεργασία Τουρκίας-Ουκρανίας διαταράσσει την στρατηγική ισορροπία στην Ανατολική Μεσόγειο  

OP/ED:Η αμυντική συνεργασία Τουρκίας-Ουκρανίας διαταράσσει την στρατηγική ισορροπία στην Ανατολική Μεσόγειο  

Ανάλυση ειδικού συνεργάτη

Στα ψιλά πέρασε η συμφωνία αμυντικής συνεργασίας μεταξύ Τουρκίας και Ουκρανίας που υπογράφηκε στα μέσα Οκτωβρίου του τρέχοντος έτους, η οποία διαμορφώνει νέους συσχετισμούς στην περιοχή.

Η αμυντική συνεργασία Ουκρανίας και Τουρκίας διαταράσσει την στρατηγική ισορροπία κυρίως στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Ελληνική Κυβέρνηση θα πρέπει να αντιδράσει άμεσα επισημαίνοντας στην Ουκρανία ότι οι επιλογές της στη στρατιωτική συμπαραγωγή drones υπονομεύει τις ευρωπαϊκές φιλοδοξίες της.

Η Τουρκία προωθεί στρατηγική εταιρική σχέση με την Ουκρανία, αποσκοπώντας στην πρώτη φάση την ενίσχυση της παραγωγής οπλικών συστημάτων στην Τουρκία, τα οποία αποτελούν απειλή για το ελληνικό αμυντικό δόγμα. Αυτή η πολιτική κτίζεται όπως θα δούμε μέσω του παραδείγματος της Ουκρανίας από το 2018 και κατέληξε στη συνάντηση Erdogan-Zelinskiy την 16η Οκτωβρίου 2020 στην Κωνσταντινούπολη, όπου υπογράφτηκαν νέες συμφωνίες στο πλαίσιο των στενών αμυντικών δεσμών της Τουρκίας με την Ουκρανία.

Κατά την τελετή υπογραφής των συμφωνιών, ο κ. Erdogan τόνισε: «Η Τουρκία βλέπει την Ουκρανία ως βασική χώρα για τη δημιουργία σταθερότητας, ασφάλειας, ειρήνης και ευημερίας στην περιοχή». Απαντώντας ο Ουκρανός Πρόεδρος σημείωσε ότι οι συμφωνίες άνοιξαν το δρόμο για «νέες ευκαιρίες». Η συνεργασία στον αμυντικό κλάδο, πρόσθεσε, είναι «σημαντική για την ανάπτυξη της στρατηγικής μας εταιρικής σχέσης». Σε αυτή την σχέση προοπτικά συγκαταλέγεται και η ενεργειακή συνεργασία.

Η Ουκρανία σήμερα ξεχωρίζει ως ο κύριος εταίρος της Τουρκίας σε σειρά κρίσιμων στρατιωτικών τεχνολογιών, όπως turbo prop και diesel engine, avionics, drone, anti-ship and cruise πυραύλους, ραντάρ και συστήματα παρακολούθησης, διαστημικές και δορυφορικές τεχνολογίες, ρομποτικά συστήματα, ενεργά και παθητικά συστήματα θωράκισης και πυραυλοκινητήρες και συστήματα καθοδήγησης.

Η τεχνολογική συνεργασία μεταξύ των δύο πλευρών έχει αυξηθεί δραματικά τα τελευταία δύο χρόνια με σημαντικές επιπτώσεις στη γεωπολιτική ισορροπία της ευρύτερης περιοχής στη Μαύρη Θάλασσα και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η συνεργασία των δύο χωρών άρχισε με την συμφωνία του 2018 με την αγορά των τουρκικών Bayraktar TB2 και σήμερα οι τουρκικές και ουκρανικές εταιρείες συνεργάζονται επί του παρόντος σε περίπου 50 κοινά αμυντικά έργα.

Πολλοί στην Άγκυρα πιστεύουν ότι η κοινοπραξία μεταξύ της Baykar Makina, του κατασκευαστή των drones Bayraktar, και της Ukrspecexport, της κρατικής εταιρείας εμπορίας όπλων της Ουκρανίας, θα επιλύσει τις μακροχρόνιες ελλείψεις της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας στην παραγωγή κινητήρων. Οι κινητήρες αναμένεται να τροφοδοτήσουν τον πύραυλο της Τουρκίας επόμενης γενιάς Gezgin.

Οι διάφοροι τύποι κινητήρων σχεδιάστηκαν από την εταιρεία, η οποία αποτελεί μέρος της Ukroboronprom, για εγκατάσταση σε μη επανδρωμένα εναέρια συστήματα και προηγμένους πυραύλους κρουαζιέρας.

Η επίσκεψη του Erdogan στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2020 και η απόφασή του να επενδύσει 40 εκ.$ στην Ουκρανία για την υποστήριξη της έρευνας τεχνολογιών κινητήρων έδωσε ώθηση στις διμερείς οικονομικές σχέσεις. Η Ουκρανία συμφώνησε να μεταφέρει τεχνογνωσία στο εργαστήριο δορυφορικής έρευνας και ανάπτυξης στο Roketsan, κατασκευαστή πυραυλικών κινητήρων και δορυφόρων του τουρκικού στρατού.

Στο τέλος Αυγούστου 2020, ο Oleg Urusky, αναπληρωτής πρωθυπουργός της Ουκρανίας, υπεύθυνος για τις στρατηγικές βιομηχανίες, επισκέφθηκε την Άγκυρα ενισχύοντας την συμμαχία, με την πώληση περίπου ενός τετάρτου των μετοχών του κατασκευαστή κινητήρων της Ουκρανίας Motor Sich σε τουρκικές εταιρείες. Αυτή η συμφωνία συνδυάστηκε με τη μεταφορά τεχνογνωσίας στην Τουρκία.  Ο Urusky και ο επικεφαλής του οργανισμού πολεμικής βιομηχανίας της Τουρκίας, Ismail Demir, υπέγραψαν συμφωνία για την μεταφορά ουκρανικής τεχνογνωσίας στην ανάπτυξη κινητήρων jet στο σχέδιο μαχητικών TFX της Τουρκίας, εκκινώντας κοινό πρόγραμμα drone μεγάλων αποστάσεων.

Ενώ η Τουρκία ενισχύει την στρατιωτική βιομηχανία της με συνεργασίες, η Ελλάδα διαπραγματεύεται αγορά οπλικών συστημάτων ευελπιστώντας σε πολιτική στήριξη.

Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πηγές, η τουρκική πλευρά επανέλαβε επίσημα την επιθυμία της να αναπτύξει κοινό δορυφόρο πληροφοριών με την Ουκρανία κατά την επίσκεψη του Ζελένσκι. Η ελεγχόμενη από το κράτος εταιρεία στρατιωτικού λογισμικού της Τουρκίας Havelsan και η μεγαλύτερη αμυντική εταιρεία της Ουκρανίας Ukroboronprom έχουν ήδη υπογράψει συμφωνία για συνεργασία στην παραγωγή δορυφορικής τεχνολογίας.

Οι πολλαπλές εξαρτήσεις της Ελλάδας γεωπολιτικά και οικονομικά έχουν ως αποτέλεσμα την αδυναμία διαμόρφωσης στρατηγικών συμμαχιών με σειρά από χώρες. Η Ουκρανία είναι μία χώρα με σημαντική τεχνογνωσία στην αμυντική βιομηχανία, η Ελλάδα ως εταίρος της ΕΕ και παρά την πολιτική στήριξη στην Ουκρανία δεν κατόρθωσε να αναπτύξει τις σχέσεις της σε οικονομικό και στρατιωτικό επίπεδο.

Ενώ η Τουρκία ενισχύει την στρατιωτική βιομηχανία της με συνεργασίες, η Ελλάδα διαπραγματεύεται αγορά οπλικών συστημάτων ευελπιστώντας σε πολιτική στήριξη. Ακόμα και όταν ανακοινώσει μια απόφαση αγοράς οπλικού συστήματος συνήθως ακολουθούν διεργασίες που ακυρώνουν το όποιο πολιτικό όφελος, όπως έγινε πρόσφατα με την συμφωνία αμυντικής συνεργασίας με την Γαλλία και την προμήθεια φρεγατών. Η χώρα εμφανίζεται στο διεθνές στερέωμα ως ανατολίτης που παζαρεύει και δεν τηρεί τις πολιτικές δεσμεύσεις της.

Είναι ευθύνη της σημερινής κυβέρνησης, πέραν της θεσμοθέτησης νέων οργάνων για την Εθνική Ασφάλεια και την Εξωτερική πολιτική, να διαμορφωθεί σε συνεργασία με τα κόμματα της αντιπολίτευσης, εθνική πολιτική ασφάλειας της χώρας με περιοδική αναθεώρηση./ibna