OP/ED: Ενισχύοντας και συνδέοντας τα Δυτικά Βαλκάνια στο δρόμο προς την ΕΕ

OP/ED: Ενισχύοντας και συνδέοντας τα Δυτικά Βαλκάνια στο δρόμο προς την ΕΕ

Του Olivér Várhelyi, Επιτρόπου Γειτονίας και Διεύρυνσης

Βελιγράδι, Ποντγκόριτσα, Πρίστινα, Σεράγεβο, Σκόπια, Τίρανα. Έξι πρωτεύουσες των Δυτικών Βαλκανίων, στην καρδιά της Ευρώπης, ωστόσο η μετακίνηση και οι συναλλαγές μεταξύ τους και προς άλλες πρωτεύουσες της Ευρώπης διαρκούν δύο φορές περισσότερο μεταξύ πόλεων που τις χωρίζουν πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις. Εντούτοις, η σύνδεση αποτελεί το κλειδί: για την καθημερινότητα των πολιτών, για τις επιχειρήσεις και για τις οικονομίες της περιοχής, ακόμη περισσότερο τώρα, καθώς καλούμαστε να ενισχύσουμε την ανάκαμψη μετά την πανδημία του COVID-19. Επιπλέον, το χάσμα οικονομικής ανάπτυξης μεταξύ της περιοχής και της ΕΕ απαιτείται να κλείσει γρηγορότερα, γεγονός που θα επιταχύνει επίσης τη διαδικασία ολοκλήρωσης των χωρών της ΕΕ.

Αυτοί είναι οι κύριοι λόγοι για τους οποίους η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε αυτήν την εβδομάδα ένα μεγάλο οικονομικό και επενδυτικό σχέδιο για τα Δυτικά Βαλκάνια. Αυτό το Σχέδιο προβλέπει τη συγκέντρωση χρηματοδότησης έως και 9 δισεκατομμυρίων ευρώ για εμβληματικές επενδύσεις στους τομείς των μεταφορών, της ενέργειας, της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, για τη δημιουργία μακροπρόθεσμης ανάπτυξης και θέσεων εργασίας. Επιπλέον, στοχεύει στην ενίσχυση της επενδυτικής ικανότητας της περιοχής, χάρη σε ένα νέο Μηχανισμό Εγγυήσεων για τα Δυτικά Βαλκάνια, με τη φιλοδοξία να προσελκύσει επενδύσεις έως και 20 δισ. Ευρώ.

Χρειαζόμαστε τα Δυτικά Βαλκάνια να διαθέτουν καλύτερη συνδεσιμότητα, είτε οδικώς είτε σιδηροδρομικώς, μεταξύ των πρωτευουσών ή με την Ευρωπαϊκή Ένωση, ή μέσω ενός εξαιρετικά γρήγορου ευρυζωνικού διαδικτύου. Πιστεύω ακράδαντα ότι κάτι τέτοιο θα συμβάλει στη δημιουργία σταθερών οικονομιών αγοράς, ενθαρρύνοντας έντονα και άμεσα το εμπόριο και τις επενδύσεις. Προσφέρουμε επίσης τη συνεργασία μας για τη δημιουργία μιας οικονομίας βασισμένης στη γνώση μέσω της βοήθειας των ΜΜΕ, των νεοσύστατων επιχειρήσεων και των βιομηχανιών έρευνας και ανάπτυξης. Αυτές οι οικονομίες πρέπει επίσης να εργαστούν για τους ανθρώπους: η αναντιστοιχία μεταξύ προσφοράς δεξιοτήτων και αναγκών της αγοράς εργασίας απαιτείται να αντιμετωπιστεί, και η διαρροή εγκεφάλων («brain drain») πρέπει να μετατραπεί σε «κυκλοφορία» εγκεφάλων («brain circulation»), ειδικά μεταξύ των νέων.

Το σχέδιο εγκαινιάζει επίσης μια πράσινη ατζέντα για τα Δυτικά Βαλκάνια. Οι πράσινες και ψηφιακές μεταβάσεις αποτελούν προτεραιότητες της ΕΕ για τη δική της ανάκαμψη, και θέλουμε να υποστηρίξουμε την περιοχή, σε αρμονία με τις πραγματικές συνθήκες, ώστε να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα της ρύπανσης και ταυτόχρονα να δημιουργηθούν βιώσιμες επιχειρηματικές ευκαιρίες σε όλες τις οικονομίες. Θα δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην απανθρακοποίηση, την καθαρή ενέργεια, το καθαρότερο περιβάλλον και τον ψηφιακό μετασχηματισμό, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης εξαιρετικά γρήγορων ευρυζωνικών συνδέσεων.

Στην ταχεία κατάργηση του άνθρακα, ο μεταβατικός ρόλος του φυσικού αερίου αποδεικνύεται υψίστης σημασίας, σε συνδυασμό με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η σταδιακή κατάργηση του άνθρακα θα μπορούσε να μειώσει σε μεγάλο βαθμό τους σημερινούς κινδύνους για τη δημόσια υγεία. Θέλουμε να φέρουμε φυσικό αέριο στα Δυτικά Βαλκάνια, ώστε να ενισχύσουμε την ενεργειακή διαφοροποίηση και να μειώσουμε τις εξαρτήσεις, ενώ μακροπρόθεσμες ουδέτερες για το κλίμα λύσεις όπως το υδρογόνο θα μπορούσαν να χαλυβδωθούν επί αυτής της βάσης.

Τα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα είναι έτοιμα να υποστηρίξουν το φιλόδοξο σχέδιό μας. Αυτή η υποστήριξη θα είναι ζωτικής σημασίας για τη μεγιστοποίηση του τεράστιου δυναμικού της περιοχής, ώστε να εξασφαλιστούν τα ευρύτερα δυνατά οφέλη για τους πολίτες και τις οικονομίες.

Μέσω του οικονομικού και επενδυτικού σχεδίου, η Επιτροπή στοχεύει επίσης στην ενίσχυση της περιφερειακής διάστασης της συνεργασίας μας. Η περιφερειακή οικονομική ολοκλήρωση μεταξύ των έξι εταίρων δεν αποτελεί παράκαμψη στην ευρωπαϊκή πορεία, αλλά ξεκάθαρη οικονομική ευκαιρία για να τεθούν βάσης ανάπτυξης, να ξεπεραστεί η οικονομική κρίση που απορρέει από τον COVID, να εκσυγχρονιστούν οι οικονομίες σύμφωνα με τις προτεραιότητες της ΕΕ, και να πλησιάσουν περισσότερο στην εσωτερική αγορά της ΕΕ.

Το οικονομικό και επενδυτικό σχέδιο συμβαδίζει με τις μεταρρυθμίσεις. Οι μεταρρυθμίσεις, ιδίως στο κράτος δικαίου, παραμένουν στο επίκεντρο της διαδικασίας διεύρυνσης, ενώ κρίνονται επίσης απαραίτητες για τη στήριξη αυτού του σχεδίου, καθώς αυξάνουν την εμπιστοσύνη των επιχειρήσεων και καλλιεργούν ένα καλύτερο επενδυτικό κλίμα.

Μαζί με το Σχέδιο, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης μία δέσμη μέτρων του 2020 για τη διεύρυνση, αξιολογώντας τις τρέχουσες θεμελιώδεις μεταρρυθμίσεις στα Δυτικά Βαλκάνια, και παρουσιάζοντας συστάσεις και οδηγίες για τα επόμενα βήματα για τους εταίρους μας. Η δυναμική εφαρμογή τους δεν θα παραγάγει μόνο μακροπρόθεσμα αποτελέσματα, αλλά θα επιταχύνει παράλληλα την πρόοδο στην πορεία προς την ΕΕ.

Το μέλλον των Δυτικών Βαλκανίων βρίσκεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Από την πρώτη ημέρα που η Επιτροπή αυτή έλαβε την εντολή, ένα σημείο κατέστη απολύτως σαφές: η περιοχή αποτελεί βασική προτεραιότητα για εμάς. Εργαζόμαστε ακούραστα για να φέρουμε την περιοχή πολύ πιο κοντά και πιο γρήγορα στην ΕΕ, επιδιώκοντας τρεις στόχους: την αναζωογόνηση της διαδικασίας διεύρυνσης, την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Αλβανία και τη Βόρεια Μακεδονία, και την επιτάχυνση της οικονομικής σύγκλισης με την ΕΕ.

Στους δύο πρώτους στόχους, έχουν επιτευχθεί σημαντικά βήματα προόδου, με μια αναθεωρημένη μεθοδολογία διεύρυνσης και την απόφαση των Κρατών-Μελών να εκκινήσουν ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Αλβανία και τη Βόρεια Μακεδονία, με τις οποίες εγκαινιάστηκε η αναθεωρημένη πρόταση μεθοδολογίας. Αυτό απέδειξε πως η ΕΕ υποστηρίζει τους εταίρους της και τηρεί τις υποσχέσεις της.

Παραμείναμε επίσης δίπλα στην περιοχή κατά τη διάρκεια της πανδημίας του COVID-19, παρέχοντας ουσιαστική και απαράμιλλη υποστήριξη, συμπεριλαμβανομένης της επείγουσας ιατρικής βοήθειας και ενός οικονομικού πακέτου 3,3 δισεκατομμυρίων ευρώ για την αντιμετώπιση των άμεσων συνεπειών της πανδημίας.

Το νέο Σχέδιο αποτελεί τον τρίτο πυλώνα της προσέγγισής μου. Δεν θα υποστηρίξει μόνο τη μακροπρόθεσμη κοινωνικοοικονομική ανάκαμψη της περιοχής και τη σύγκλιση με την ΕΕ, αλλά θα αυξήσει επίσης τη διαπεριφερειακή συνεργασία και το εμπόριο, και θα απελευθερώσει το ανεκμετάλλευτο οικονομικό δυναμικό της περιοχής. Επιπλέον, θα καθιερώσει την περιοχή ως επενδυτικό κόμβο για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, και θα την τοποθετήσει στο χάρτη των επενδυτών που επιδιώκουν να μειώσουν την απόσταση από τις αγορές της ΕΕ και να διαφοροποιήσουν τις πηγές εφοδιασμού.

Ταξιδεύω στα Δυτικά Βαλκάνια αυτήν την εβδομάδα για να παρουσιάσω το νέο Οικονομικό και Επενδυτικό Σχέδιο, καθώς και τις ετήσιες αξιολογήσεις αυτοπροσώπως στους συνεργάτες μας. Ελπίζω να λάβω υποστήριξη για την εφαρμογή του Σχεδίου, καθώς και σαφή δέσμευση για μεταρρυθμίσεις και συνεργασία. Θα το καταφέρουμε μαζί, στοχεύοντας στη δημιουργία ενός νέου οικονομικού και κοινωνικού τοπίου ήδη στα επόμενα πέντε χρόνια. /ibna