Β-Ε: Κρούει τον κώδωνα του κινδύνου η ΕΕ για τον αργό ρυθμό ανάπτυξης

Β-Ε: Κρούει τον κώδωνα του κινδύνου η ΕΕ για τον αργό ρυθμό ανάπτυξης

«Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη βρίσκεται συνολικά σε πρώιμο στάδιο/διαθέτει κάποιο βαθμό ετοιμότητας και ικανότητας να αναλάβει τις υποχρεώσεις ένταξης στην ΕΕ, ενώ καλείται να επιταχύνει σημαντικά τη διαδικασία για ευθυγράμμιση με το κεκτημένο της ΕΕ και την εφαρμογή και επιβολή σχετικών νομοθεσιών. Ανεπαίσθητη πρόοδος καταγράφηκε στα διάφορα κεφάλαια της ΕΕ κατά την περίοδο αναφοράς. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται να δοθεί στους τομείς της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων, του δικαιώματος εγκατάστασης και της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών, της κοινωνίας της πληροφορίας και των μέσων μαζικής ενημέρωσης, της γεωργίας και της αγροτικής ανάπτυξης, της αλιείας, της πολιτικής μεταφορών, της ενέργειας, της οικονομικής και νομισματικής πολιτικής, της στατιστικής, της κοινωνικής πολιτικής και απασχόλησης, της επιχειρηματικής και βιομηχανικής πολιτικής, της περιφερειακής πολιτικής και του συντονισμού διαρθρωτικών μέσων, της εκπαίδευσης και του πολιτισμού, της προστασίας των καταναλωτών και της υγείας, και του δημοσιονομικού ελέγχου», αναφέρει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην έκθεση της για τη Β-Ε για το 2020.

Η EΕ τόνισε ότι, κατά το μεγαλύτερο μέρος της περιόδου αναφοράς, η Κοινοβουλευτική Συνέλευση της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης προπηλακίστηκε για πολιτικούς λόγους, γεγονός που οδήγησε σε νομοθετική καθυστέρηση, με το Συμβούλιο Υπουργών να αναλαμβάνει υπηρεσιακά καθήκοντα, εν αναμονή του διορισμού νέας κυβέρνησης, η οποία δεν πραγματοποιήθηκε νωρίτερα από τον Δεκέμβριο του 2019, 14 μήνες μετά τις γενικές εκλογές. Η κυβέρνηση της οντότητας της Ομοσπονδίας εξακολουθεί να λειτουργεί υπηρεσιακά. Το Σύνταγμα της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης παραβιάζει την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (ΕΣΔΑ), σύμφωνα με την υπόθεση Sejdić-Finci και άλλες σχετικές υποθέσεις. Δεν σημειώθηκε πρόοδος στη βελτίωση του εκλογικού πλαισίου σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα, ούτε στη διασφάλιση της διαφάνειας της χρηματοδότησης των πολιτικών κομμάτων. Οι τροπολογίες που εγκρίθηκαν τον Ιούλιο του 2020 θα επιτρέψουν τη διεξαγωγή τοπικών εκλογών στο Μόσταρ για πρώτη φορά από το 2008. Συνεχίζονται επίσης οι προετοιμασίες για τη διεξαγωγή της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Σταθεροποίησης και Σύνδεσης, καθώς και για την ανάπτυξη και υιοθέτηση ενός εθνικού προγράμματος για την εμφόρηση του κεκτημένου της ΕΕ. Δεν σημειώθηκε πρόοδος στη διασφάλιση ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την κοινωνία των πολιτών. Απαιτείται η διασφάλιση ουσιαστικών και συστηματικών διαβουλεύσεων με την κοινωνία των πολιτών.

Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο αναφορικά με τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης (ΜΔΔ), ενώ δε σημειώθηκε πρόοδος στη διασφάλιση ενός αποπολιτικοποιημένου δημόσιου τομέα που αποπνέει επαγγελματισμό, ή μιας συντονισμένης εθνικής προσέγγισης στη χάραξη πολιτικής. Όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης υιοθέτησαν το στρατηγικό πλαίσιο για τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, και τώρα καλούνται να εγκρίνουν το σχετικό σχέδιο δράσης. Δεν έχει δημιουργηθεί ακόμη ένα πολιτικό όργανο που θα καθοδηγεί το συντονισμό της μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης. Για να διασφαλιστεί μια επαγγελματική δημόσια διοίκηση, οι διαδικασίες δημόσιας διοίκησης πρέπει να βασίζονται σε αρχές αξιοκρατίας, απαλλαγμένες από πολιτικές παρεμβάσεις.

Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο/διαθέτει κάποιο επίπεδο προετοιμασίας στον τομέα της δικαιοσύνης. Δεν σημειώθηκε πρόοδος σε αυτόν τον τομέα κατά την περίοδο αναφοράς. Δεν ελήφθησαν κατάλληλα μέτρα για την αντιμετώπιση των ευρημάτων της έκθεσης εμπειρογνωμόνων για θέματα κράτους δικαίου. Οι μεταρρυθμίσεις για την ακεραιότητα αντιμετώπισαν αντίσταση από το δικαστικό σώμα. Τα εμφανή σημάδια επιδείνωσης απαιτούν επείγοντα μέτρα για την ενίσχυση της ακεραιότητας και την ανάκτηση της εμπιστοσύνης των πολιτών στη δικαιοσύνη, ξεκινώντας με ένα αξιόπιστο και αυστηρό σύστημα επαλήθευσης των οικονομικών καταστάσεων των κατόχων των δικαστικών γραφείων. Τα εμπόδια στις δικαστικές μεταρρυθμίσεις από πολιτικούς παράγοντες και από το δικαστικό σώμα, καθώς και η δυσλειτουργία του δικαστικού συστήματος υπονομεύουν την απόλαυση των δικαιωμάτων των πολιτών και την καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος.

Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο/διαθέτει κάποιο επίπεδο προετοιμασίας για την πρόληψη και καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος. Δεν σημειώθηκε πρόοδος στην αντιμετώπιση των βασικών προτεραιοτήτων της Γνώμης και των συστάσεων του 2019 σε αυτόν τον τομέα, καθώς και των ευρημάτων της Έκθεσης Εμπειρογνωμόνων για θέματα κράτους δικαίου. Η διαφθορά παρέμεινε διαδεδομένη και εμπνέει σοβαρή ανησυχία, με όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης να επιδεικνύουν σημάδια πολιτικής αιχμαλωσίας, που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινή ζωή των πολιτών. Εντοπίζονται συστημικές αδυναμίες στην επιχειρησιακή συνεργασία των υπηρεσιών επιβολής του νόμου και εξαιρετικά περιορισμένη ανταλλαγή πληροφοριών. Η αστυνομία είναι ευάλωτη σε πολιτικές παρεμβάσεις. Οι χρηματοοικονομικές έρευνες και οι κατασχέσεις περιουσιακών στοιχείων είναι σε μεγάλο βαθμό αναποτελεσματικές. Το σημείο επαφής για συνεργασία με την Europol δεν λειτουργεί ακόμη. Δεν ελήφθησαν μέτρα για τη δημιουργία συνεργασίας με την Eurojust. Η χώρα πρέπει να βελτιώσει την ικανότητά της και να συνεχίσει τις προσπάθειές της για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του λαθρεμπορίου ναρκωτικών.

Όσον αφορά τα θεμελιώδη δικαιώματα, ενώ το νομοθετικό και θεσμικό πλαίσιο εφαρμόζεται σε μεγάλο βαθμό, απομένει να εγκριθεί ένα ολοκληρωμένο στρατηγικό πλαίσιο. Έγιναν ορισμένα βήματα – με χαρακτηριστικότερα παραδείγματα την απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου να καταργήσει τη διάταξη για τη θανατική ποινή στο σύνταγμα της οντότητας της Δημοκρατίας Σέρπσκα, και την πρώτη παρέλαση Pride της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας, η οποία πραγματοποιήθηκε ειρηνικά στο Σεράγεβο. Οι προκλήσεις παραμένουν στην ελευθερία του συνέρχεσθαι, ιδίως στην οντότητα της Δημοκρατίας Σέρπσκα. Απαιτούνται σημαντικές μεταρρυθμίσεις για να διασφαλιστεί ότι το σύνολο των πολιτών μπορούν να ασκήσουν τα πολιτικά τους δικαιώματα και να ξεπεράσουν την πρακτική των «δύο σχολείων κάτω από μια στέγη» ( σσ. εξάλειψη του διαχωρισμού διαφορετικών εθνοτικών ομάδων), και να διασφαλίσουν εκπαίδευση χωρίς αποκλεισμούς και ποιότητα για όλους. Δεν σημειώθηκε πρόοδος στη διασφάλιση της ελευθερίας της έκφρασης και των μέσων μαζικής ενημέρωσης και της προστασίας των δημοσιογράφων μέσω της εξασφάλισης της κατάλληλης δικαστικής παρακολούθησης των υποθέσεων απειλών και βίας κατά δημοσιογράφων και εργαζομένων στα μέσα ενημέρωσης, καθώς και της οικονομικής βιωσιμότητας του δημόσιου συστήματος ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων.

«Η ΕΕ παρείχε σημαντική υποστήριξη στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη για τη διαχείριση της μετανάστευσης. Η ΕΕ καλεί τις αρχές της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης να λάβουν επειγόντως όλα τα απαραίτητα μέτρα για να αποτρέψουν μια ενδεχόμενη ανθρωπιστική κρίση. Η ΕΕ αναμένει επίσης να διερευνηθούν δεόντως οι παραβιάσεις του νόμου. Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη καλείται να διασφαλίσει αποτελεσματικό συντονισμό, σε όλα τα επίπεδα, στον τομέα της διαχείρισης των συνόρων και της ικανότητας διαχείρισης της μετανάστευσης, καθώς και τη λειτουργία του συστήματος ασύλου», σημειώνει η έκθεση.

Όσον αφορά τα οικονομικά κριτήρια, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη σημείωσε περιορισμένη πρόοδο και βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο δημιουργίας μιας λειτουργικής οικονομίας της αγοράς. Καθυστερήσεις στη διαμόρφωση της κυβέρνησης και η ανεπαρκής συνεργασίας σε επίπεδο οντοτήτων και πολιτείας έπληξαν δεόντως την ποιότητα της οικονομικής διακυβέρνησης, παραλύοντας, μεταξύ άλλων, την πρόοδο προς τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, η οποία διατηρείται στάσιμη λόγω σημαντικών αδυναμιών, συμπεριλαμβανομένων των διαδικασιών εισόδου και εξόδου στην αγορά, του κράτους δικαίου και εποπτικών και ρυθμιστικών ιδρύματα. Η οικονομική ανάπτυξη επωφελήθηκε από την ισχυρή εγχώρια ζήτηση, αντικατοπτρίζοντας σημαντικές εισροές εμβασμάτων εργαζομένων και χαμηλό πληθωρισμό. Ο δημόσιος τομέας παρέμεινε υπερφορτωμένος και αναποτελεσματικός. Ο χρηματοπιστωτικός τομέας παρέμεινε σταθερός και ο δανεισμός αυξήθηκε, ενώ η ανεργία μειώθηκε, εν μέρει λόγω της σημαντικής εκροής εργατικού δυναμικού. Ωστόσο, ο οικονομικός αντίκτυπος του COVID-19 οδήγησε σε απότομη πτώση της οικονομικής δραστηριότητας και έντονη επιδείνωση της αγοράς εργασίας.

Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη σημείωσε περιορισμένη πρόοδο και παραμένει σε πρώιμο στάδιο όσον αφορά την ικανότητα αντιμετώπισης της ανταγωνιστικής πίεσης και των δυνάμεων αγοράς στην ΕΕ. Η συνολική ποιότητα της εκπαίδευσης παρέμεινε χαμηλή, ενώ τα μέτρα για τη βελτίωση των υποδομών μεταφορών και ενέργειας παρέμειναν ανεπαρκή. Η έκταση της διαρθρωτικής προσαρμογής ήταν περιορισμένη, αν και υπήρξε κάποια διαφοροποίηση στην εμπορική δομή της χώρας.

Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη συνέχισε να συμμετέχει ενεργά στην περιφερειακή συνεργασία και να διατηρεί σχέσεις καλής γειτονίας. Έχει σημειωθεί πρόοδος στην εναρμόνιση με την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας της ΕΕ, η οποία απαιτείται να συνεχιστεί περαιτέρω. /ibna