Βαλκάνια: Δήλωση της Συνόδου του Ζάγκρεμπ

Βαλκάνια: Δήλωση της Συνόδου του Ζάγκρεμπ

Εμείς, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και των κρατών μελών της, σε διαβούλευση με τους ηγέτες των Δυτικών Βαλκανίων και παρουσία περιφερειακών και διεθνών παραγόντων, επαναλαμβάνουμε σήμερα την αμέριστη αλληλεγγύη μας στους εταίρους μας στην κρίση του κορωνοϊού. Σε αυτές τις πρωτοφανείς στιγμές που βιώνουμε, καταλήξαμε στα εξής:

  1. Υπενθυμίζοντας τις συνόδους κορυφής του Ζάγκρεμπ το 2000, της Θεσσαλονίκης το 2003 και της Σόφιας το 2018, η ΕΕ επαναλαμβάνει για μιαν ακόμα φορά την αμέριστη στήριξή της στην ευρωπαϊκή προοπτική των Δυτικών Βαλκανίων. Οι εταίροι των Δυτικών Βαλκανίων επανέλαβαν τη δέσμευσή τους στην ευρωπαϊκή προοπτική ως σταθερή στρατηγική επιλογή τους. Η αξιοπιστία αυτής της δέσμευσης εξαρτάται επίσης από τη σαφή ενημέρωση των πολιτών και από την υλοποίηση των αναγκαίων μεταρρυθμίσεων.
  2. Η έκταση της κρίσης του κορωνοϊού απαιτεί να είμαστε ενωμένοι και αλληλέγγυοι. Η ΕΕ συμπαρίσταται στους εταίρους της των Δυτικών Βαλκανίων και παραμένει προσηλωμένη στην ενεργό στήριξη των προσπαθειών τους να καταπολεμήσουν την επιδημία του κορωνοϊού και τις επιπτώσεις της σε κοινωνίες και οικονομίες.
  3. Η ΕΕ και τα Δυτικά Βαλκάνια συναγωνίζονται για να αντιμετωπίσουν τον κορωνοϊό και τις επιπτώσεις του. Η ΕΕ κινητοποίησε ταχύτατα δέσμη μέτρων που υπερβαίνουν τα 3,3 δις ευρώ υπέρ των Δυτικών Βαλκανίων, όπως τονίστηκε στην ανακοίνωση της Επιτροπής της 29ης Απριλίου για τη στήριξη στα Δυτικά Βαλκάνια ενόψει της αντιμετώπισης της CODIV-19 και της ανάκαμψης μετά την πανδημία. Σε αυτήν εντάσσεται η άμεση στήριξη στον τομέα της υγείας, ειδικότερα μέσω της παράδοσης ειδών πρώτης ανάγκης ώστε να σωθούν ανθρώπινες ζωές, η σημαντική στήριξη των αναγκών των εταίρων μας για κοινωνική και οικονομική ανάκαμψη, καθώς και μια δέσμη μακροχρηματοπιστωτικής βοήθειας ύψους 750 εκατ. ευρώ και μια δέσμη συνδρομής ύψους 1,7 δις ευρώ από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.
  4. Η συνεχιζόμενη πανδημία αποτελεί απτό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η ΕΕ και τα Δυτικά Βαλκάνια αντιμετωπίζουν μαζί κοινές προκλήσεις. Η συνεργασία τους περιλαμβάνει από κοινού προμήθειες καθώς και την άνευ περιορισμών ροή συναλλαγών όσον αφορά προστατευτικό ατομικό εξοπλισμό, εξασφαλίζοντας την ταχεία ροή ειδών πρώτης ανάγκης μέσω πράσινων λωρίδων που συνδέουν την ΕΕ και τα Δυτικά Βαλκάνια, την προμήθεια, από πλευράς ΕΕ, υλικού δοκιμής για τον έλεγχο της σωστής λειτουργίας των εξετάσεων ανίχνευσης του κορωνοϊού στα Δυτικά Βαλκάνια καθώς και τη στενή συνεργασία με αρμόδιους φορείς υγείας.
  5. Το γεγονός ότι αυτή η στήριξη και η συνεργασία υπερβαίνει κατά πολύ την προσφορά οποιουδήποτε άλλου εταίρου προς την περιοχή, αξίζει να τύχει γενικής αναγνώρισης. Η ΕΕ αναγνωρίζει επίσης την πολύτιμη στήριξη που έχουν προσφέρει τα Δυτικά Βαλκάνια κατά τη διάρκεια της πανδημίας προς τους άμεσους γείτονές τους και προς την ΕΕ. Η στάση αυτή αποτυπώνει την αλληλεγγύη και την αμοιβαία στήριξη στις οποίες εδράζεται η ΕΕ. Αυτή η συνεργασία και ο συντονισμός θα πρέπει να συνεχιστούν και στο μέλλον, μεταξύ άλλων καθ’ όλη τη διάρκεια της φάσης εξόδου και ανάκαμψης.
  6. Κοινός στόχος της ΕΕ και των εταίρων των Δυτικών Βαλκανίων είναι μια ειρηνική, ισχυρή, σταθερή και ενωμένη Ευρώπη, που θα στηρίζεται στους ιστορικούς, πολιτιστικούς και γεωγραφικούς δεσμούς μας, καθώς και στα αμοιβαία συμφέροντά μας σε πολιτικό και οικονομικό επίπεδο και σε επίπεδο ασφάλειας. Η ΕΕ είναι αποφασισμένη να εντείνει περαιτέρω τη δέσμευσή της σε όλα τα επίπεδα προκειμένου να στηρίξει τον πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό μετασχηματισμό της περιοχής και επικροτεί τη δέσμευση των εταίρων των Δυτικών Βαλκανίων να στηρίξουν τις ευρωπαϊκές αξίες και αρχές και να υλοποιήσουν τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις με ενδελέχεια και αποφασιστικότητα. Η αύξηση της βοήθειας της ΕΕ θα συνδεθεί με απτή πρόοδο όσον αφορά το κράτος δικαίου και τις κοινωνικοοικονομικές μεταρρυθμίσεις, καθώς και τη συμμόρφωση των εταίρων των Δυτικών Βαλκανίων προς τις αξίες, τους κανόνες και τα πρότυπα της ΕΕ.
  7. Η ΕΕ επικροτεί την αταλάντευτη προσήλωση των εταίρων των Δυτικών Βαλκανίων στον πρωτεύοντα ρόλο της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου, ιδίως δε της καταπολέμησης της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος, της χρηστής διακυβέρνησης, καθώς και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της ισότητας των φύλων και των δικαιωμάτων των προσώπων που ανήκουν σε μειονότητες. Οι ηγέτες των Δυτικών Βαλκανίων θα πρέπει να εξασφαλίσουν την αυστηρή τήρηση και εφαρμογή των θεμελιωδών αξιών, των δημοκρατικών αρχών και του κράτους δικαίου, ακόμα και κατά το διάστημα της εφαρμογής των ειδικών και έκτακτων μέτρων για την ανάσχεση της πανδημίας του κορωνοϊού. Αυτά είναι τα θεμέλια του μετασχηματισμού της κοινωνίας και της αποτελεσματικής εφαρμογής των μεταρρυθμίσεων. Μια κοινωνία πολιτών και ανεξάρτητα και πλουραλιστικά μέσα ενημέρωσης, καθώς και η ελευθερία έκφρασης και η προστασία των δημοσιογράφων, διαδραματίζουν κομβικό ρόλο στη διαδικασία εκδημοκρατισμού.
  8. Θα ενισχύσουμε τη συνεργασία μας για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και άλλων υβριδικών δραστηριοτήτων που προέρχονται κυρίως από φορείς τρίτων κρατών που επιδιώκουν να υπονομεύσουν την ευρωπαϊκή προοπτική της περιοχής. Απαιτείται στενότερη συνεργασία στους τομείς της οικοδόμησης ανθεκτικότητας και της κυβερνοασφάλειας. Σε αυτό το πλαίσιο, η στρατηγική επικοινωνία έχει καθοριστική σημασία.
  9. Η ΕΕ στηρίζει πλήρως τη δέσμευση των εταίρων των Δυτικών Βαλκανίων για περιφερειακή συνεργασία χωρίς αποκλεισμούς και για ενίσχυση των σχέσεων καλής γειτονίας μεταξύ άλλων με τα κράτη μέλη της ΕΕ. Η εφαρμογή των διμερών συμφωνιών με καλή πίστη και με απτά αποτελέσματα, συμπεριλαμβανομένης της συμφωνίας των Πρεσπών με την Ελλάδα και της συνθήκης για σχέσεις καλής γειτονίας με τη Βουλγαρία, παραμένει σημαντική από την άποψη αυτή. Θα πρέπει να καταβληθούν περισσότερες και αποφασιστικές προσπάθειες για συμφιλίωση και την περιφερειακή σταθερότητα, καθώς και για να εξευρεθούν και να εφαρμοστούν οριστικές, ολοκληρωμένες και δεσμευτικές λύσεις σε διμερείς διαφορές και ζητήματα των εταίρων που έχουν τις ρίζες τους στο παρελθόν, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και καθιερωμένες αρχές, περιλαμβανομένης της συμφωνίας περί ζητημάτων διαδοχής. Επικροτούμε τον πρόσφατο διορισμό του ειδικού εντεταλμένου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον διάλογο Βελιγραδίου-Πρίστινα και για άλλα περιφερειακά θέματα των Δυτικών Βαλκανίων.
  10. Η στενή συνεργασία των Δυτικών Βαλκανίων στο πλαίσιο των υφιστάμενων περιφερειακών δομών ανέδειξε την αξία της στην αντιμετώπιση της κρίσης λόγω της νόσου COVID-19. Η ΕΕ θα συνεχίσει να στηρίζει την χωρίς αποκλεισμούς περιφερειακή συνεργασία και προτρέπει τους ηγέτες των Δυτικών Βαλκανίων να αξιοποιήσουν πλήρως τη δυναμική της περιφερειακής συνεργασίας για να διευκολύνουν την οικονομική ανάκαμψη μετά την κρίση. Αυτή προϋποθέτει ότι ολόκληρη η περιοχή θα δεσμευτεί σθεναρά ότι θα εξακολουθήσει να εμβαθύνει την περιφερειακή οικονομική ολοκλήρωση, αξιοποιώντας τους κανόνες και τα πρότυπα της ΕΕ και, κατ’ αυτόν τον τρόπο, βοηθώντας την περιοχή και τις εταιρίες της να προσεγγίσουν την εσωτερική αγορά της ΕΕ. Η ανάπτυξη αυτής της διάστασης, μεταξύ άλλων και μέσω του Περιφερειακού Οικονομικού Χώρου (ΠΟΧ), μπορεί να συντελέσει ώστε η περιοχή να γίνει ελκυστικότερη για επενδύσεις.
  11. Μόλις αρθούν τα έκτακτα μέτρα για την ανάσχεση της πανδημίας COVID-19, θα ακολουθήσει μια νέα φάση στενής συνεργασίας για την αντιμετώπιση του σημαντικού κοινωνικοοικονομικού αντικτύπου της κρίσης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλείται, βασιζόμενη στην ανακοίνωση της 29ης Απριλίου, να υποβάλει ένα άρτιο οικονομικό και επενδυτικό σχέδιο για την περιοχή με στόχο την τόνωση των οικονομιών και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς τους ώστε να συνδεθούν καλύτερα τόσο σε περιφερειακό επίπεδο, όσο και με την ΕΕ. Οι επενδύσεις είναι υψίστης σημασίας στην προσπάθεια να τονωθεί η μακροχρόνια ανάκαμψη της περιοχής και να υποστηριχθούν οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις που θα συνεχίσουν να οδηγούν τις χώρες αυτές στο δρόμο της Ευρώπης και θα γεφυρώσουν τις διαφορές προσκομίζοντας ταχύτερα τα οφέλη στην περιοχή. Τα Δυτικά Βαλκάνια θα πρέπει να μετασχηματιστούν σε λειτουργούσες οικονομίες της αγοράς που θα είναι σε θέση να συνδεθούν πλήρως με την ενιαία αγορά της ΕΕ, να δημιουργήσουν θέσεις εργασίας και επιχειρηματικές ευκαιρίες, να βελτιώσουν το επιχειρηματικό και επενδυτικό κλίμα και να προαγάγουν το κράτος δικαίου. Στην προσπάθεια αυτή, εξέχοντα ρόλο θα πρέπει να έχουν η σύνδεση της περιοχής με τις φιλοδοξίες της ΕΕ που σχετίζονται με το κλίμα, σύμφωνα με τη συμφωνία των Παρισίων, η προώθηση του πράσινου θεματολογίου για τα Δυτικά Βαλκάνια, η προώθηση της ψηφιακής οικονομίας και η ενίσχυση της συνδεσιμότητας σε όλες τις διαστάσεις της: στις μεταφορές, στην ενέργεια, στον ψηφιακό τομέα και μεταξύ προσώπων, συμπεριλαμβανομένων των τομέων του τουρισμού και του πολιτισμού. Έμφαση θα πρέπει να δοθεί και στην κοινωνική ανάπτυξη, ειδικότερα δε στη λήψη μέτρων στους τομείς της υγειονομικής, εκπαιδευτικής και κοινωνικής πολιτικής και στη δημιουργία περισσότερων ευκαιριών για τους νέους.
  12. Η ΕΕ και τα Δυτικά Βαλκάνια αντιμετωπίζουν από κοινού σειρά προκλήσεων στον τομέα της ασφάλειας, που απαιτούν συντονισμένες δράσεις, μεμονωμένες και συλλογικές. Συμφωνούμε να προωθήσουμε τη συνεργασία μας σε βασικά ζητήματα ασφάλειας με μεγαλύτερη αποφασιστικότητα και πιο συστηματικά, μεταξύ άλλων σε επιχειρησιακό επίπεδο. Οι εταίροι δεσμεύονται να συμπληρώσουν αυτές τις προσπάθειες αναπτύσσοντας μέσα ολοκληρωμένης διαχείρισης για τη συνεργασία εντός των Δυτικών Βαλκανίων, αντλώντας στοιχεία, όπου αρμόζει, από εργαλεία και πλαίσια της ΕΕ.
  13. Η πρόληψη και η αντιμετώπιση της τρομοκρατίας και του εξτρεμισμού, όπως η χρηματοδότηση, η ριζοσπαστικοποίηση και η επιστροφή αλλοδαπών τρομοκρατών μαχητών, απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή.
  14. Η ΕΕ και οι εταίροι των Δυτικών Βαλκανίων αναγνωρίζουν ότι η επίτευξη αποτελεσμάτων στον αγώνα κατά της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος έχει καίρια σημασία για τον πολιτικό και κοινωνικοοικονομικό τους μετασχηματισμό και για την περιφερειακή σταθερότητα και ασφάλεια, προς το μείζον συμφέρον των πολιτών τους. Σε αυτούς τους τομείς απαιτούνται εντονότερες προσπάθειες και ενδελεχής καταγραφή επιδόσεων, με βάση τα σημαντικά αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν μέσω των δραστηριοτήτων που χρηματοδοτούνται από τον Μηχανισμό προενταξιακής βοήθειας.
  15. Οι εταίροι των Δυτικών Βαλκανίων, συνεργαζόμενοι με την ΕΕ και μεταξύ τους, θα συνεχίσουν να αναλαμβάνουν αποφασιστικές δράσεις για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων, της καλλιέργειας ναρκωτικών, του ξεπλύματος χρήματος και της παράνομης διακίνησης ανθρώπων και ναρκωτικών. Η καταπολέμηση της παράνομης εμπορίας και διακίνησης όπλων αποτελεί εξαιρετικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο μπορούμε να βελτιώσουμε την ασφάλειά μας όταν συνεργαζόμαστε για την επίτευξη ενός κοινού στόχου.
  16. Η συνεργασία μας για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που θέτει η μετανάστευση, περιλαμβανομένης της παράνομης διακίνησης μεταναστών, κατέδειξε την αξία της· θα αναπτυχθεί περαιτέρω και θα επωφεληθεί από εργαλεία όπως είναι η συνεργασία με τον Frontex, την EASO και την Ευρωπόλ. Οι εναπομείνασες συμφωνίες περί καθεστώτος που αφορούν τον Frontex θα πρέπει να συναφθούν αμελλητί. Η ΕΕ θα συνεχίσει να στηρίζει τη βελτίωση των ικανοτήτων υποδοχής στα Δυτικά Βαλκάνια.
  17. Θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην ενεργειακή ασφάλεια, συμπεριλαμβανομένης της διαφοροποίησης των πηγών και των διαδρομών.
  18. Η ΕΕ εκφράζει ικανοποίηση για τη συμβολή των εταίρων των Δυτικών Βαλκανίων στις αποστολές και τις επιχειρήσεις της ΕΕ. Η ΕΕ αναμένει περαιτέρω εμβάθυνση της συνεργασίας στον τομέα της Κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας (ΚΕΠΠΑ) και επαναλαμβάνει τις εκκλήσεις της προς όλους τους εταίρους να προχωρήσουν προς την πλήρη ευθυγράμμιση με τις θέσεις εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, ιδίως σε ζητήματα όπου διακυβεύονται μείζονα κοινά συμφέροντα, και να ενεργούν αναλόγως.
  19. Προκειμένου να προαγάγουμε περαιτέρω τα κοινά μας συμφέροντα, οι ηγέτες της ΕΕ εκφράζουμε την προθυμία μας να αναζωογονήσουμε τον πολιτικό διάλογο μεταξύ της ΕΕ και των Δυτικών Βαλκανίων, ακόμα και σε υψηλό επίπεδο ανά τακτά χρονικά διαστήματα.
  20. Με χαρά διαπιστώνουμε ότι οι εταίροι μας των Δυτικών Βαλκανίων ευθυγραμμίζονται με τα παραπάνω σημεία./Ibna