Σερβία: Το υψηλό κόστος της εκλογικής μάχης αποθαρρύνει τον πολιτικό πλουραλισμό

Σερβία: Το υψηλό κόστος της εκλογικής μάχης αποθαρρύνει τον πολιτικό πλουραλισμό

Με τις εκλογές να πλησιάζουν στη Σερβία και με σαφή τη διάθεση της αντιπολίτευσης να μποϊκοτάρει την εκλογική διαδικασία και το κατώτατο όριο για είσοδο στη Βουλή να είναι πλέον στο 3% από το 5% που ήταν, δίνει τη δυνατότητα πολιτικές κινήσεις να σκέφτονται να κατέβουν στο στίβο της πολιτικής, έχοντας αρκετές πιθανότητες μάλιστα για να κάνουν την έκπληξη και να μπουν στην Εθνοσυνέλευση.

Σε έρευνα της εφημερίδας Blic, γίνεται καταγραφή του κόστους για έναν πολιτικό σχηματισμό που ενδιαφέρεται να κατέβει στις εκλογές.

Σύμφωνα με την έρευνα της Blic, η ίδρυση ενός πολιτικού κόμματος στη Σερβία απαιτεί μόνο 50.000 ευρώ, ενώ η διατήρηση μιας τοπικής επιτροπής κοστίζει έως και 30.000 ευρώ ετησίως. Και αυτό είναι μόνο ένα μικρό μέρος των χρημάτων που χρειάζονται γιατί αν η σύσταση ενός κόμματος περιλαμβάνει τη μετάβαση στις δημοσκοπήσεις, τότε το κόστος είναι τουλάχιστον άλλα 50.000 ευρώ.

Για να δημιουργηθεί ένα κόμμα, είναι απαραίτητο, μεταξύ άλλων, να συλλεχθούν 10.000 υπογραφές πολιτών, ενώ απαιτούνται 1.000 υπογραφές για την ίδρυση ενός εθνικού μειονοτικού κόμματος. Η επικύρωση μιας υπογραφής από συμβολαιογράφο ανέρχεται κατά μέσο όρο στα 3 ευρώ, πράγμα που σημαίνει ότι η δημιουργία κόμματος κοστίζει τουλάχιστον 30.000 ευρώ. Για την πιστοποίηση πρέπει αρχικά να δοθούν 2,7 ευρώ ανά αίτηση, ενώ για την εγγραφή ενός πολιτικού κόμματος στο μητρώο χρειάζονται 138 ευρώ. Ήδη από την έναρξη των υπολογισμών, γίνεται σαφές ότι η μείωση ή η κατάργηση μέρους του κόστους θα σήμανε επίσης κάτι για τον πολιτικό πλουραλισμό στη Σερβία.

Το Dveri έχει δηλώσει ότι έχει δώσει μέχρι και 50.000 ευρώ για την πιστοποίηση των υπογραφών. Από την άλλη υπάρχουν και πιο επινοητικοί πολιτικοί σχηματισμοί όπως το κόμμα «Zdrava Srbija» το οποίο έχει συλλέξει υπογραφές για ένα χρόνο, αλλά έχει εξοικονομήσει την πιστοποίηση, δίνοντας μόνο 7.250 ευρώ. Ο λόγος είναι ότι συγκεντρώνουν υπογραφές σε μικρούς δήμους όπου δεν υπάρχουν συμβολαιογράφοι, οπότε η πιστοποίηση γίνεται από τα δικαστήρια ή της δημοτικές αρχές, η οποία κατά μέσο όρο κοστίζει περίπου 0,6 ευρώ ανά υπογραφή.

Ένας αυτοδιοικητικός πολιτικός από το Novi Sad, που συμμετείχε στις τελευταίες δημοτικές εκλογές αλλά θέλησε να κρατήσει την ανωνυμία του, σύμφωνα με την Blic, δήλωσε ότι η φθηνότερη εκστρατεία κόστισε περίπου 50.000 ευρώ, σχεδόν όσο ένα διαμέρισμα. «Είχαμε μόνο αφίσες κι όχι πινακίδες. Διαφημιστήκαμε σε τοπικούς ιστότοπους και πολύ λίγο πριν από τις εκλογές στην τοπική εφημερίδα. Τα υπόλοιπα έγιναν σε δράσεις και συναντήσεις με τους πολίτες. Έτσι, δεν ήμασταν πουθενά κοντά σε εθνικούς τηλεοπτικούς σταθμούς, δημοφιλείς εθνικές εφημερίδες και διαφημιστικές πινακίδες που θα μας πήγαιναν στον ουρανό».

Αυτή τη στιγμή σύμφωνα πάντα με την έρευνα της Blic, 123 κόμματα είναι εγγεγραμμένα στο μητρώο των πολιτικών κομμάτων στη Σερβία, από τα οποία τα 115 είναι ενεργά, ενώ περίπου τα 68 είναι μειονοτικά κόμματα. Στην πράξη όμως, περισσότερα από τα μισά από τα εγγεγραμμένα κόμματα είναι ανενεργά. Από την άλλη πλευρά, πολλά μειονοτικά κόμματα είναι απλώς πλασματικά και ο πραγματικός λόγος ύπαρξής τους είναι η κατάχρηση των νόμων και η διευκόλυνση της ίδρυσης των μειονοτικών κομμάτων και η κινητικότητα στη Συνέλευση. Λόγω της δαπανηρής ίδρυσης ενός κόμματος, σήμερα προτιμούν να εξαγοράζουν ένα κόμμα από το να το ιδρύουν αφού ο νόμος το επιτρέπει. Μ αυτό τον τρόπο το μητρώο των πολιτικών κομμάτων χρησιμεύει και ως είδος αγγελίας για αγορά και πώληση. Από το 2009, μέχρι σήμερα 26 κόμματα άλλαξαν το όνομά τους.

«Μια τοπική οργάνωση στις μεγάλες πόλεις της Σερβίας κοστίζει περίπου 3.000 ευρώ το μήνα. Τα περισσότερα χρήματα πηγαίνουν στους λογαριασμούς, στο ενοίκιο και στον μισθό της γραμματείας. Αυτό το ποσό δεν περιλαμβάνει τις δράσεις» σημείωσε ο αυτοδιοικητικός από το Novi Sad.

Επομένως, κατά μέσο όρο, μόνο μια τοπική οργάνωση στοιχίζει κατά μέσω όρο περίπου 30.000 ευρώ, χωρίς δράσεις και με μόνο έναν υπάλληλο.

Το πιο πολυδάπανο όμως είναι η πολιτική προώθηση. Για την κάλυψη του κόστους της προεκλογικής εκστρατείας, το κράτος διαθέτει από τον προϋπολογισμό 0,07% των φορολογικών εσόδων. Στις κοινοβουλευτικές εκλογές, το 20% των χρημάτων που προορίζονται για δαπάνες εκστρατείας κατανέμονται εξίσου σε όλους τους εκλογικούς συμμετέχοντες που δήλωσαν ότι θα χρησιμοποιήσουν δημόσιες πηγές. Το υπόλοιπο 80% του προϋπολογισμού προορίζεται για τους συμμετέχοντες στις εκλογές που έχουν κερδίσει κοινοβουλευτικές έδρες, ανάλογα με τον αριθμό των εδρών που έχουν κερδίσει. Αν το κόμμα δεν κερδίσει τουλάχιστον 1% στις εκλογές, πρέπει να επιστρέψει τα χρήματα στον κρατικό προϋπολογισμό. Στις τελευταίες κοινοβουλευτικές εκλογές του 2016, σχεδόν 5 εκατομμύρια ευρώ διατέθηκαν από τον κρατικό προϋπολογισμό για την προεκλογική εκστρατεία.

Για μια σοβαρή εκστρατεία, η οποία περιλαμβάνει την επιτόπια εργασία, τις δημόσιες εκδηλώσεις και τη διαφήμιση, το ποσό που πρέπει να ξοδέψετε είναι περίπου ένα εκατομμύριο ευρώ. Εάν θέλετε να έχετε μια πολύ μέτρια εκστρατεία, όπως τα περισσότερα κόμματα εκτός από το SNS και το SPS, μπορείτε να το καταφέρετε με μερικές εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ, αλλά θα χάσετε την πιο ακριβή διαφήμιση στα ΜΜΕ» είπε στη Blic ο Bojan Klacar, Διευθύνων Σύμβουλος της Cesida.

Το κόμμα πρέπει να εγγυηθεί τη χρήση δημόσιων πόρων στην εκστρατεία και, σύμφωνα με τον κ. Klacar, τα περισσότερα κόμματα βασίζουν την προεκλογική τους εκστρατεία σε αυτά τα χρήματα, επειδή δεν υπάρχουν αρκετές δωρεές, εισφορές νομικών προσώπων και εισφορές από τα μέλη του κόμματος. Μόνο από το 2012, περισσότερο από το 60% των χρημάτων πήγαν στα πολιτικά κόμματα κατά τις ημέρες των εκλογών. Το SNS έχει την πιο ακριβή εκστρατεία αυτή τη στιγμή, το DS την είχε κάποτε, και γνωρίζω ότι είχαν και τα δύο G17 + και LDP στην εποχή τους. Ο Vuk Jeremic είχε επίσης μια πολυδάπανη εκστρατεία στις τελευταίες προεδρικές εκλογές./ibna