Η Σερβία επιβραδύνει την ενταξιακή της διαδικασία στην ΕΕ

Η Σερβία επιβραδύνει την ενταξιακή της διαδικασία στην ΕΕ

Από τις αρχές του 2018, μέχρι το τέλος του Σεπτεμβρίου 2019 η Σερβία, αν και είχε προγραμματιστεί, να ευθυγραμμιστεί με την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) έχει ολοκληρώσει μόνο τους νόμους και τους κανονισμούς  της ΕΕ.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα «Ευρωπαϊκά Δυτικά Βαλκάνια (EWB), έχει ολοκληρωθεί περίπου 49% της προβλεπόμενης εναρμόνισης, κάτι το οποίο μαρτυρά την βραδύτητα της διαδικασίας, ιδίως αν ληφθεί υπόψη ότι αν θέλει να ενταχθεί στην ΕΕ η Σερβία, οι αλλαγές θα πρέπει να ολοκληρωθούν μέχρι τέλους.

Με άλλα λόγια, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης, από τους 440 προγραμματισμένους κανονισμούς για την περίοδο 1 Μαρτίου 2018 – 30 Σεπτεμβρίου 2019, μόνο 215 εγκρίθηκαν.

Τον Μάρτιο του 2018, η κυβέρνηση της Σερβίας ενέκρινε το 3ο Εθνικό Πρόγραμμα για την υιοθέτηση του ευρωπαϊκού κεκτημένου (NPAA), διευκρινίζοντας μεμονωμένα ποιες νομοθετικές πράξεις θα εγκριθούν και σε ποια περίοδο μέχρι το τέλος του 2021.

Ενώ αναμένεται η έκθεση για το τελευταίο τρίμηνο του 2019, μπορεί ήδη να παρατηρηθεί ότι η κυβέρνηση δεν δεσμεύεται υπερβολικά να τηρήσει τις προθεσμίες που έχουν τεθεί για την ίδια: στο τέλος του κάθε ενός από τα τελευταία επτά τρίμηνα, η συμμόρφωση ήταν κάτω από 50%, σύμφωνα με τα EWB.

Κατά την περίοδο 2008-2012. η συμμόρφωση ήταν 88%, και στο επίπεδο των νομοθετημάτων, 83%. Από τους 243 προβλεπόμενους νόμους υιοθετήθηκαν 201. Κατά το 2018 και τα τρία πρώτα τρίμηνα του 2019 προβλέπονταν 108 νόμοι και υιοθετήθηκαν 44. Για το 2016 και το 2017 δεν υπάρχουν δεδομένα, δηλαδή δεν υπάρχουν δεδομένα επειδή οι εκθέσεις δεν δημοσιεύθηκαν ποτέ – λέει ο Vladimir Medjak, Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κινήματος στη Σερβία.

Στα πρώτα χρόνια μετά την αλλαγή της κυβέρνησης το 2012, η ​​σερβική κυβέρνηση διατήρησε το ποσοστό ευθυγράμμισης με την ΕΕ στο ήμισυ του επιπέδου. Για παράδειγμα, το 85% του συνόλου των προγραμματισμένων κανονισμών εγκρίθηκε το πρώτο εξάμηνο του 2013. Το 2015, το ποσοστό αυτό ήταν γενικά γύρω στο 60%. Ενώ στη συνέχεια πέφτει αυτό το ποσοστό.

Το σύνολο των μεταρρυθμίσεων που πρέπει να εφαρμόσει η Σερβία, σύμφωνα με τις οποίες οι πολίτες θα επωφεληθούν αδιαμφισβήτητα, παραμένουν παραμελημένες. Αυτές είναι ακριβώς οι μεταρρυθμίσεις που προβλέπονται στο εθνικό πρόγραμμα και το οποίο υλοποιείται κατά το ήμισυ.

Έχει επανειλημμένως τονιστεί ότι λόγω των μέτριων αποτελεσμάτων έχει χαθεί η βαρύτητα στη διαδικασία εναρμόνισης κάτι που θα πρέπει να πραγματοποιηθεί από την κυβέρνηση προς όφελος των πολιτών κι όχι λόγω της ΕΕ.

Υπενθυμίζετε ότι αυτό αποτελεί μέρος μιας διαδικασίας που δεν έχει συγκεκριμένη σχέση με σύνθετα πολιτικά ζητήματα όπως η εξομάλυνση των σχέσεων με το Κοσσυφοπέδιο, αλλά σχεδόν αποκλειστικά εξαρτάται από την πολιτική βούληση ώστε να ευθυγραμμιστούν οι εσωτερικοί κανονισμοί με τα καλύτερα πρότυπα της ευρωπαϊκής νομοθεσίας – λέει ο Srdan Majstorovic, Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Κέντρου Ευρωπαϊκών Πολιτικών και μέλος της Συμβουλευτικής Ομάδας για τα Βαλκάνια Ευρώπη (BiEPAG).

Σύμφωνα με τον Majstorovic, ο αργός ρυθμός εναρμόνισης των εσωτερικών κανονισμών με τους κανόνες της ΕΕ δεν συμβαδίζει με τις τρέχουσες συνθήκες στη Σερβία, οι οποίες, τουλάχιστον στα χαρτιά, θα έπρεπε να ήταν ιδανικές για αυτό το εγχείρημα.

Το εθνικό πρόγραμμα εκπονήθηκε εγκαίρως: καθορίζοντας σαφώς τους κανονισμούς που θα εναρμονιστούν με τους κανόνες της ΕΕ, προσδιορίζοντας τα υπεύθυνα θεσμικά όργανα για την εφαρμογή τους, καθώς και ο τρόπος παρακολούθησης της εφαρμογής και της υποβολής εκθέσεων. Το γεγονός ότι, παρά τη μη ικανοποιητική δυναμική, η Σερβία παρόλα αυτά, είναι ένα κράτος που διαπραγματεύεται τις προϋποθέσεις προσχώρησης με την ΕΕ κι αυτό θα πρέπει να αποτελέσει επαρκές κίνητρο για την κυβέρνηση και τα αρμόδια θεσμικά όργανα να δώσουν το μέγιστο – τονίζει.

Μια από τις πιθανές εξηγήσεις αυτής της τάσης είναι η αυξανόμενη πολυπλοκότητα των θεμάτων που πρέπει να εναρμονιστούν. Ωστόσο, κατά την άποψη του Vladimir Mejak, αν και είναι αλήθεια ότι η διαδικασία αυτή καθίσταται όλο και πιο περίπλοκη, καθώς περνάει σε όλο και πιο συγκεκριμένους τομείς, αυτό δεν μπορεί να δικαιολογήσει την επιβράδυνση της διαδικασίας.

Η Σερβία βρίσκεται σ’ αυτό το στάδιο για 20 χρόνια. Τώρα ερχόμαστε σε κάποια πολύ συγκεκριμένα πράγματα, αλλά χρειάστηκαν 20 χρόνια για να μάθουμε πολλά. Καθώς προχωράμε προς την ΕΕ, πρέπει να οικοδομηθεί η ικανότητα. Η διαδικασία πρέπει να επιταχυνθεί αντί να επιβραδύνεται – έκανε σαφές ο Međak.

Μια άλλη εξήγηση για τη βραδύτητα της διαδικασίας θα μπορούσε να είναι η έλλειψη διοικητικής ικανότητας, η οποία είναι απαραίτητη για την υιοθέτηση μιας συνολικής και σύνθετης ευρωπαϊκής νομοθεσίας.

Η μείωση της ευθυγράμμισης με το κεκτημένο οφείλεται στο γεγονός ότι η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση δεν αποτελεί κυρίαρχη προτεραιότητα. Οι κυβερνητικές ικανότητες στρέφονται προς άλλα πράγματα που αποτελούν προτεραιότητα, αλλά η ευρωπαϊκή πορεία δεν είναι μεταξύ τους. Όταν λέγεται ότι είναι στρατηγική προτεραιότητα, σημαίνει ότι όλες οι ικανότητες θα πρέπει να εστιάζονται σε αυτό. Και υπάρχουν ορισμένες καθυστερήσεις σε ορισμένες περιοχές – λέει ο Medjak.

Κάνοντας αναφορά στην πρόσφατη έγκριση του κεφαλαίου 27 για το Περιβάλλον ως παράδειγμα χρειάστηκαν 3 χρόνια, όσα μια κυβερνητική θητεία, ενώ δεν έχει εγκριθεί το σχέδιο δράσης για το κεφάλαιο 19 μετά από τρία χρόνια της διαπραγάτευσης.

Η αδράνεια και τα μέτρια αποτελέσματα της εφαρμογής του εθνικού προγράμματος δείχνουν έλλειψη ενδιαφέροντος για πραγματική αλλαγή, δηλαδή τη συμμόρφωση με τους κανόνες της ΕΕ, που σημαίνει ότι δεν αναγνωρίζεται επί του παρόντος ως βασική προτεραιότητα, σημειώνει ο Majstorovic.

Κατά τη γνώμη του, η Εθνοσυνέλευση είναι ένα θεσμικό όργανο που θα πρέπει να ενδιαφερθεί για το ρυθμό υλοποίησης των δεσμεύσεων που είναι απαραίτητες για την ένταξη της Σερβίας στην ΕΕ.

Δυστυχώς, είναι βέβαιο ότι τα αποτελέσματα αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως επιχείρημα για ανεπαρκή ετοιμότητα της Σερβίας να επιταχύνει τη διαδικασία ένταξης στην ΕΕ κι έτσι να δικαιολογηθεί ο σκεπτικισμός που υπάρχει σε ορισμένα κράτη μέλη, όχι μόνο σε σχέση με τη Σερβία, αλλά και γενικά για την αποτελεσματικότητα της πολιτικής της διεύρυνσης της Ένωσης, – λέει ο Srđan Majstorovic.

Φυσικά, μερική ευθύνη για την ταχύτητα της ένταξης ανήκει στα κράτη μέλη, ta οποία την περίοδο αυτή επιδιώκουν την επίτευξη συναίνεσης για τη διαδικασία διεύρυνσης και την ενδεχόμενη μεταρρύθμισή της.

Στα τέλη Ιανουαρίου, θα δημοσιευθεί η έκθεση σχετικά με την εκπλήρωση του σχεδίου για το τελευταίο τρίμηνο του 2019. Η εικόνα της κοινοβουλευτικής διαδικασίας δείχνει ότι από τους 11 προβλεπόμενους νόμους της περιόδου, έχουν εγκριθεί έξι, ενώ η αξιολόγηση των κανονισμών θα πρέπει να περιμένει.

Σε κάθε περίπτωση, η εφαρμογή του εθνικού προγράμματος πρέπει να επιταχυνθεί σημαντικά εάν η Σερβία επιθυμεί πραγματικά να παρουσιαστεί ως μια χώρα που είναι σαφώς διατεθειμένη να αναλάβει όλες τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την ένταξη της στην ΕΕ.

«Μια τέτοια προσέγγιση δεν μπορεί να επιταχύνει τη διαδικασία ένταξης της Σερβίας στην ΕΕ, αλλά σίγουρα θα στείλει ένα μήνυμα για έναν αξιόπιστο και υπεύθυνο υποψήφιο, ο οποίος θα γίνει αποδεκτός και θα παρουσιαστεί στους πολίτες του ως ένα σοβαρό μελλοντικό μέλος της Ένωσης”, δήλωσε ο Srđan Majstorovic./ibna