Άρθρο γνώμης: Αποφασισμένος να ομαλοποιήσει τις σχέσεις Κοσσυφοπεδίου – Σερβίας ο Λευκός Οίκος

Άρθρο γνώμης: Αποφασισμένος να ομαλοποιήσει τις σχέσεις Κοσσυφοπεδίου – Σερβίας ο Λευκός Οίκος

Του Janusz Bugajski

Το Κοσσυφοπέδιο έχει φτάσει σε ένα σημαντικό σταυροδρόμι στην ανάπτυξη του ως ανεξάρτητο κράτος. Ένα μεγάλο κόμμα της αντιπολίτευσης κέρδισε τις γενικές εκλογές στις 6 Οκτωβρίου και υποσχέθηκε να πραγματοποιήσει γενναίο καθάρισμα για τη μεταρρύθμιση των θεσμών της χώρας και την επιτάχυνση της διαδικασίας ένταξης στην ΕΕ. Εν τω μεταξύ, ο διορισμός νέου απεσταλμένου των ΗΠΑ για την επανέναρξη των συνομιλιών μεταξύ Κοσσυφοπεδίου και Σερβίας παρέχει νέα ώθηση για την τελική επίλυση ενός από τα πιο δύσκολα περιφερειακά προβλήματα.

Κατά τη διάρκεια της εκλογικής εκστρατείας στο Κοσσυφοπέδιο, το έγκλημα και η διαφθορά, εκτός από την υγειονομική περίθαλψη και την εκπαίδευση, βρέθηκαν στο επίκεντρο. Όμως, η νέα κυβέρνηση δεν πρέπει μόνο να δεσμευτεί προφορικά, πρέπει να αρχίσει να δίνει αποτελέσματα. Τα συνθήματα και οι υποσχέσεις δεν μπορούν πλέον να καθησυχάζουν ένα εκλογικό σώμα που έχει απογοητευτεί από την έλλειψη οικονομικής προόδου ή να ικανοποιούν διεθνείς παίκτες που βλέπουν τη χώρα να παραμένει κολλημένη.

Η πρωτοβουλία για την καταπολέμηση της διαφθοράς πρέπει να περιλαμβάνει όλα τα κυβερνητικά θεσμικά όργανα. Πρέπει να είναι υποχρεωτικά τα αυστηρά πρότυπα λογοδοσίας και η αναφορά των περιουσιακών στοιχείων των υπαλλήλων, ενώ οι επαφές μεταξύ των εκλεγμένων υπαλλήλων και των ιδιωτικών επιχειρήσεων πρέπει να είναι διαφανείς και να υπόκεινται σε έρευνα. Η δικαστική μεταρρύθμιση πρέπει επίσης να ολοκληρωθεί για να αντικαταστήσει τους δικαστές και τους εισαγγελείς που γίνονται πλούσιοι μετά από δωροδοκίες.

Την ίδια ώρα, Σέρβοι αξιωματούχοι ισχυρίζονται ότι το Κοσσυφοπέδιο είναι ένα αποτυχημένο κράτος γεμάτο εγκληματικότητα και δεν αξίζει της διεθνούς αναγνώρισης. Τα μέτρα για την αντιμετώπιση της διαφθοράς θα στείλουν ένα ισχυρό μήνυμα στους διεθνείς οργανισμούς ότι η Πρίστινα είναι σοβαρή όσον αφορά τα προσόντα για ένταξη. Ο επικεφαλής του κόμματος που νίκησε στις πρόσφατες εκλογές , Κίνημα για τον Αυτοπροσδιορισμό (Vetevendosje), Albin Kurti, μπορεί να είναι η πιο σημαντική φιγούρα από την ανεξαρτησία για την αντιμετώπιση της διαφθοράς της κυβέρνησης, ειδικά επειδή δεν εμπλέκεται σε αδιαφανείς συμφωνίες.

Ένα δεύτερο σημαντικό καθήκον της νέας διοίκησης στην Πρίστινα είναι να μιλήσει με μία φωνή για να επιλύσει το αδιέξοδο απέναντι στη Σερβία. Ο γρήγορος σχηματισμός μιας κυβέρνησης συνασπισμού μεταξύ του Vetevendosje και του Δημοκρατικού Συνδέσμου της Κοσσόβου (LDK), ο οποίος κατέλαβε τη δεύτερη θέση στις εκλογές, θα στείλει ένα ισχυρό μήνυμα ενότητας στο εξωτερικό.

Η νέα διοίκηση πρέπει να υπογραμμίσει τον σαφή στόχο της πλήρους διεθνούς αναγνώρισης και ένταξησ σε όλους τους βασικούς οργανισμούς. Οτιδήποτε λιγότερο δεν θα δώσει σταθερότητα στην περιοχή. Και η κυβέρνηση δεν πρέπει να αποστασιοποιηθεί ή να διχαστεί από εικασίες για διαίρεση ή εδαφικές ανταλλαγές που θα μπορούσαν να σαμποτάρουν τις συνομιλίες.

Ο διορισμός του Πρεσβευτή των ΗΠΑ στη Γερμανία, Richard Grenell, ως ειδικού απεσταλμένου για το διάλογο Κοσσυφοπεδίου-Σερβίας δείχνει ότι ο Λευκός Οίκος είναι αποφασισμένος να εξομαλύνει τις σχέσεις μεταξύ των δύο κρατών, έχοντας ήδη διορίσει τον Matt Palmer, τον Αναπληρωτή Βοηθό Υφυπουργό, ως ειδικό απεσταλμένο για τα Δυτικά Βαλκάνια. Αν και ο Grenell είναι νέος στην περιοχή, έχει εμπειρία ως διαπραγματευτής στα Ηνωμένα Έθνη. Ο Palmer είναι ένας έμπειρος υπάλληλος του State Department, ο οποίος γνωρίζει πολύ καλά τις βαλκανικές περιπλοκές και παγίδες.

Η διαμάχη για την εξομάλυνση μπορεί να επιλυθεί πλήρως μόνο εάν η Σερβία αποδεχθεί την ανεξαρτησία του Κοσσυφοπεδίου. Ο Grenell θα δυσκολευτεί να βρει γρήγορα τη φόρμουλα για να επιτύχει μια τέτοια πρόοδο. Επιπλέον, παρά την αμφιλεγόμενη ιστορία του ως Πρεσβευτή των ΗΠΑ στη Γερμανία, θα χρειαστεί να συνεργαστεί με τους εκπροσώπους της ΕΕ που κατέχουν το δελεαστικό «καρότο» της ένταξης στην Ένωση για όλα τα κράτη των Δυτικών Βαλκανίων.

Η Πρίστινα πρέπει να συνεργαστεί στενά με τους Grenell και Palmer, επιδεικνύοντας την προθυμία της να συμβιβαστεί σε συγκεκριμένα θέματα, όπως η άρση των επαχθών δασμών κατά της Σερβίας. Από την άλλη πλευρά, πρέπει να αποφύγει τυχόν μονομερείς παραχωρήσεις. Οι νέοι απεσταλμένοι των ΗΠΑ ενδέχεται να είναι ανοικτοί σε ανταλλαγές γης ή στην ανταλλαγή βόρειων δήμων της χώρας με σερβικές πλειοψηφίες για την αναγνώριση από το Βελιγράδι της ανεξαρτησίας του Κοσσυφοπεδίου. Ωστόσο, είναι πιθανό να αντιμετωπίσουν σημαντικά πολιτικά εμπόδια, καθώς η νέα κυβέρνηση στην Πρίστινα θα μπορούσε να χάσει μεγάλο μέρος της δημόσιας υποστήριξής της εάν παραδώσει έδαφος στο Βελιγράδι.

Παρομοίως, η σερβική κυβέρνηση είναι απίθανο να αποδώσει οποιαδήποτε επικράτεια στην κοιλάδα του Preševo, η οποία περιλαμβάνει αλβανικές πλειοψηφίες, ειδικά με τις προσεχείς κοινοβουλευτικές εκλογές που θα γίνουν τον Απρίλιο του 2020. Ο Πρόεδρος της Σερβίας Aleksandar Vučić εξέφρασε έκπληξη για την απόφαση της Ουάσιγκτον να διορίσει δύο ειδικούς απεσταλμένους για να επιταχύνει τη διαδικασία διαπραγματεύσεων Πρίστινα. Το Βελιγράδι ανέκαθεν κοίταζε τις Βρυξέλλες για να καθυστερήσει τις συμφωνίες με το Κοσσυφοπέδιο, ελπίζοντας ότι θα μπορεί να πάρει με το μέρος του διάφορες πρωτεύουσες  και να μπει στην ΕΕ πριν φθάσει σε τελική συμφωνία με την Πρίστινα.

Στο μεταξύ, η Μόσχα υπολογίζει πώς μπορεί να εξουδετερώσει ή να εκτροχιάσει οποιαδήποτε νέα αμερικανική πρωτοβουλία, εάν αυτό έχει σκοπό να κορυφωθεί με την ένταξη του Κοσσυφοπεδίου στο ΟΗΕ και την αναγνώρισή της από τη Σερβία. Το Κρεμλίνο του Προέδρου Vladimir Putin δεν χαιρετίζει τις συμφωνίες που δημιουργούν σταθερότητα στα Δυτικά Βαλκάνια και ενισχύουν τις προοπτικές ολοκλήρωσης της ένταξης της περιοχής στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ.

Το Κρεμλίνο μπορεί να διορίσει ακόμη και τον δικό του απεσταλμένο ή να ζητήσει ίση φωνή στις προσεχείς διαπραγματεύσεις. Ωστόσο, αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι οι μόνες επιτυχημένες συμφωνίες που εφαρμόστηκαν στην περιοχή είναι εκείνες όπου η Μόσχα δεν έπαιξε ρόλο. Αυτές περιλαμβάνουν τις Συμφωνίες του Ντέιτον του 1995 για τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, τη Συμφωνία-Πλαίσιο της Οχρίδας του 2001 μεταξύ των δύο μεγάλων εθνοτικών ομάδων στην ΠΓΔΜ και τη Συμφωνία των Πρεσπών μεταξύ Βόρειας Μακεδονίας και Ελλάδας. Κάθε διαρκή συμφωνία μεταξύ Κοσσυφοπεδίου και Σερβίας πρέπει να παραμείνει απαλλαγμένη από την παρέμβαση του Κρεμλίνου.

Το άρθρο πρωτοδημοσιεύθηκε στο Europe’s Edge