Ανάλυση/Ευρωεκλογές στην Βουλγαρία: Ήσυχες εκστρατείες, έντονες καταγγελίες

Ανάλυση/Ευρωεκλογές στην Βουλγαρία: Ήσυχες εκστρατείες, έντονες καταγγελίες

Προχωρώντας βαριεστημένα προς τις Βρυξέλλες – ή το Στρασβούργο, η άλλη έδρα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου – οι ανταγωνιστές στις βουλευτικές εκλογές της Βουλγαρίας για το Κοινοβούλιο της ΕΕ πλησιάζουν στο τέλος των εκστρατειών που μοιάζει να μην ξεκίνησαν ποτέ. Τόσο χαμηλών τόνων ήταν.

Την τελευταία Κυριακή πριν από την ψηφοφορία στις 26 Μαΐου, ο κεντροδεξιός πρωθυπουργός του κόμματος GERB Boiko Borissov, διοργάνωσε μια εκδήλωση μεγάλης κλίμακας, τη μοναδική από τότε που ξεκίνησε μια εν πολύς ασύνδετη εκστρατεία.

Με τον Manfred Weber, τον βασικό υποψήφιο του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, του οποίου είναι μέλος το GERB, και χιλιάδες καλεσμένους για να γεμίσει η αίθουσα, στο γεγονός προσδόθηκε μια δόση αισιοδοξίας από έναν αρχηγό κόμματος και έναν πρωθυπουργό, ο οποίος κατά τα άλλα είναι υπό πίεση τον τελευταίο καιρό.

Ο Borissov μίλησε για μια νέα περίοδο οικοδόμησης της Βουλγαρίας και επεσήμανε την αύξηση του ΑΕΠ, τη μείωση του εξωτερικού χρέους και τις αυξημένες εξαγωγές. Η Mariya Gabriel, η τρέχουσα Ευρωπαία Επίτροπος, η οποία είναι και επικεφαλής υποψήφια στη λίστα του GERB, μίλησε για το πώς ο Borissov αναπτύσσει την εικόνα της Βουλγαρίας τα τελευταία 10 χρόνια.

Ο Weber μίλησε για το πώς οι βουλευτές του GERB είχαν εξασφαλίσει την φωνή της Βουλγαρίας να ακουστεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τα τελευταία 10 χρόνια.

Ο Tsvetan Tsvetanov, επικεφαλής της προεκλογικής εκστρατείας του GERB, η παρουσία του οποίου στην κομματική σκηνή έχει μειωθεί κατά κάποιο τρόπο, αφού έγινε ένας από τους πολιτικούς της κυβερνώσας πλειοψηφίας που έπεσε θύμα των αντιπαραθέσεων για το θέμα της ακίνητης περιουσίας, ευχαρίστησε τους υποψηφίους βουλευτές του κόμματος των για την επίσκεψη τους και στους 250 δήμους της Βουλγαρίας κατά τη διάρκεια της εκστρατείας.

Αν τα λόγια του Tsvetanov παραθέτονται σωστά, κάνει λάθος. Η Βουλγαρία έχει 265 δήμους, οπότε είτε επισκέφθηκαν και τους 265 είτε 15 δήμοι δεν ευνοήθηκαν από την παρουσία τους.

Αλλά εκτός αυτού, η δήλωση του Tsvetanov είναι ένδειξη του τρόπου με τον οποίο τα μεγάλα κόμματα έχουν οργανώσει τις εκστρατείες τους – σε μεγάλο βαθμό σε χαμηλό επίπεδο, περνώντας από ένα μικρό χωριό στο άλλο, ερχόμενοι σε επαφή με μικρές ομάδες, κάνοντας ουδέτερες δηλώσεις σε πλατείες στους τοπικούς πιστούς του κόμματος ή στους αόριστα περίεργους.

Οι εκστρατείες, βέβαια, διεξήχθησαν επίσης σε κοινωνικά μέσα δικτύωσης και στα ραδιοτηλεοπτικά και διαδικτυακά μέσα ενημέρωσης. Οι χρήστες του Facebook στη Βουλγαρία θα είχαν δει, πρόσφατα, πολιτικούς που τους απευθύνονταν σοβαρά σε μικρά βίντεο ή, τουλάχιστον, την προεπισκόπηση αυτών. Σε ποιο βαθμό έκαναν κλικ για να παίξουν το βίντεο είναι άλλο θέμα.

Στην τηλεόραση, οι διαθέσιμοι χρόνοι που προορίζονται για την επί πληρωμή κάλυψη των εκλογικών γεγονότων καλύφθηκαν επί τω πλείστων από το GERB και του Κινήματος για τα Δικαιώματα και τις Ελευθερίες, καθώς και από μερικά μικρότερα κόμματα, τα οποία μόνο με εισιτήριο επισκέπτη θα είχαν ελπίδα να δουν το εσωτερικό του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Τα σποτάκια ήταν σχετικά βαρετά, λες και τα μεγάλα κόμματα – εκείνα σίγουρα για θέσεις στο κοινοβούλιο – δεν ενδιαφέρονται πραγματικά για μια υψηλή προσέλευση ψηφοφόρων, αλλά μάλλον μια χαμηλή προσέλευση, που θα τους ωφελήσει (και σε αυτό έχουν σύμμαχο το γεγονός ότι η 26η Μαΐου θα έρθει στο τέλος ενός τριήμερου Σαββατοκύριακου, το οποίο έτσι ι αλλίώς θα μειώσει την προσέλευση).

Έτσι λοιπόν είδαμε, για παράδειγμα, τη Mariya Gabriel, να απευθύνεται σοβαρά σε μικρές ομάδες ανθρώπων σε διάφορους χώρους μικρής κλίμακας, συχνά για το θέμα του ένδοξου ψηφιακού μέλλοντος, το οποίο είναι το χαρτοφυλάκιο της στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Ο ηγέτης του MRF, Mustafa Karadayi, ο οποίος είναι ο επικεφαλής υποψήφιος του κόμματος, ταξίδεψε μέσα από διάφορα χωριά που κατεξοχήν αποτελούν κέντρα υποστήριξης του κόμματος, με αποτέλεσμα κάτι βραδινά βίντεο που χαρακτηρίζονται από ανιαρή επανάληψη.

Το σενάριο στα βίντεο του Karadayi τείνει να περιλαμβάνει πάντα έναν μεγάλο αριθμό άλλων υποψηφίων του MRF που στέκονται στη σκηνή πίσω από αυτόν. Με μία εξαίρεση, τον Delyan Peevski, τον δεύτερο την τάξη υποψήφιο του κόμματος για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Ο Peevski αποτέλεσε αντικείμενο καταγγελιών και αναφορών των μέσων μαζικής ενημέρωσης που τον επικαλούνταν ως ακατάλληλο για υποψήφιο καθώς δεν τηρεί τις νόμιμες προϋποθέσεις διαμονής για υποψηφιότητα. Η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή απέρριψε αυτές τις καταγγελίες, με το σκεπτικό ότι ο Peevski, τυπικά, έχει δηλωμένη διεύθυνση στη Βουλγαρία. Οι καταγγελίες επίσης τονίζουν ότι κατά την διάρκεια της τωρινής Εθνοσυνέλευσης ο Peevski έχει καταχωριστεί ως παρών μόνο μία φορά, την ημέρα της πρώτης συνεδρίασης, το 2017.

Όπου και να είναι ο Peevski, δεν έχει ιδωθεί, ή έστω τραβηχτεί σε βίντεο, στην πορεία της εκστρατείας του MRF. Εμφανίζεται ωστόσο στην ιστοσελίδα του MRF, που απεικονίζει τους υποψηφίους ευρωβουλευτές του να στέκονται σαν μια ομάδα χαμογελαστοί. Θα ήταν άδικο να υποθέσουμε ότι αυτό το σύνολο των υποψηφίων ήταν το αποτέλεσμα επεξεργασίας φωτογραφιών στο Photoshop;

Η κυρίαρχη υποψήφια για το Σοσιαλιστικό Κόμμα της Βουλγαρίας (BSP), Elena Yoncheva, ήταν πολύ δραστήρια στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, αλλά και στην εκστρατεία. Αυτό το Σαββατοκύριακο βρισκόταν στην περιοχή του Πλόβντιβ, μιλώντας ασταμάτητα για το πόσο σημαντική είναι η εκπαίδευση των παιδιών και πώς το κράτος αποτυγχάνει σε αυτό το θέμα. Συνοπτικά, το μήνυμα του BSP ήταν ακριβώς αυτό – να αναφέρει ένα ζήτημα (η διαφθορά είναι δημοφιλής θέμα για συζήτηση) και να τονίσει πως  η κυβέρνηση αποτυγχάνει σε αυτό το ζήτημα.

Το ίδιο μήνυμα ακούγεται και από τον πρόεδρο του κράτους Roumen Radev, κύριο επικριτή της κυβέρνησης, που εξελέγη με την υποστήριξη του BSP: ανέφερε ένα θέμα, δείξε την αποτυχία. Το GERB κατέθεσε καταγγελία στην CEC εναντίον του Radev, ισχυριζόμενο ότι συμμετείχε στην προεκλογική εκστρατεία, δεδομένης της τακτικής επίθεσης κατά της κυβερνώσας πλειοψηφίας. Το CEC είπε ότι δε συμμετείχε, εννοώντας την προεκλογική καμπάνια.

Η καταγγελία εναντίον του Radev ήταν κάτι σαν οφθαλμός αντί οφθαλμού. Μια ατάκα του BSP ήταν ότι ο Borissov κάνει προεκλογική καμπάνια και χρησιμοποιεί κρατικούς πόρους για να το κάνει. Σε δύο διαδοχικές καταγγελίες, το BSP ζήτησε από την CEC να πει στον Borissov να παραιτηθεί είτε ως πρωθυπουργός είτε ως επικεφαλής του εκλογικού προσωπικού του GERB (στην πραγματικότητα δεν κατέχει το τελευταίο πόστο). Η CEC απέρριψε αυτές τις καταγγελίες, ουσιαστικά καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι ο Borissov δεν διεξήγαγε εκστρατεία.

Ο Borissov έχει γεμίσει τις μέρες του συναντώντας σημαντικούς ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένου του Πάπα, και επιθεωρώντας τα πράγματα. Ανακοινώνει διάφορα πράγματα, συμπεριλαμβανομένων των μελλοντικών αυξήσεων μισθών, καθώς και αποτελεσματικές κρατικές παρεμβάσεις σε διάφορους θεσμούς. Η λεπτή γραμμή μεταξύ της άσκησης της διακυβέρνησης και του επικεφαλή της να μιλάει για το τι κάνει, και να κάνει εκστρατεία, είναι δύσκολη να διακριθεί.

Το GERB και το BSP δεν είναι οι μόνοι που διαμαρτύρονταν.

Μια επίσκεψη στην ιστοσελίδα της CEC, η οποία δημοσιεύει τακτικά τις αποφάσεις της σε διάφορα θέματα, δείχνει έναν αρκετά μεγάλο κατάλογο των διαφόρων μέσων ενημέρωσης που έχουν διαπιστωθεί ότι παραβιάζουν τους κανόνες της καμπάνιας, συνήθως επειδή δεν επισήμαναν το διαφημιστικό σποτ ως τέτοιο. Τα μέσα ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων είναι οι κύριοι ένοχοι, ίσως επειδή η απάτη μέσω των διαδικτυακών μέσων είναι λίγο πιο δύσκολη να διαπιστωθεί.

Άλλες καταγγελίες περιλαμβάνουν εκείνες εναντίον του Vesselin Mareshki, αρχηγού του κόμματος Volya, που είναι σήμερα το μικρότερο κόμμα στην Εθνοσυνέλευση και θεωρείται από τους ψηφοφόρους ότι δεν έχει καμία πιθανότητα να αποκτήσει έδρα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η CEC βρήκε εναντίον του Mareshki, μεταξύ άλλων, ότι τα διαφημιστικά μηνύματά του δεν πληρούσαν την απαραίτητη προϋπόθεση βάση νόμου ένα 10% του χρόνου να συμπεριλαμβάνει το μήνυμα: “Η αγορά και πώληση ψήφων είναι έγκλημα” (Buying and selling votes is a crime. sic. Είναι ακριβής μετάφραση από βουλγαρικά, και ναι, σε προηγούμενες εκλογές υπήρχαν διαμαρτυρίες από γραμματολόγους), ότι χρησιμοποιεί απαράδεκτη γλώσσα αναφερόμενος σε άλλους υποψηφίους, και ότι παράνομα χρησιμοποιεί τα σύμβολα του κράτους στο υλικό της καμπάνιας του.

Δεν μπορούν να γίνουν εκλογές στη Βουλγαρία χωρίς το MRF να αποτελέσει αντικείμενο καταγγελιών για παραβιάσεις του εκλογικού νόμου. Ούτε μπορούν να γίνουν χωρίς αυτές τις καταγγελίες να προέρχονται από τα υπερεθνικιστικά κόμματα: το MRF και οι υπερεθνικιστές συνήθως «βγάζουν τα μαχαίρια».

Το κόμμα του Valeri Simeonov κατέθεσε καταγγελία σχετικά με το MRF, επειδή χρησιμοποίησε παιδιά σε υλικό εκστρατείας καθώς επίσης και για τη χρήση της τουρκικής γλώσσας (σύμφωνα με τον βουλγαρικό εκλογικό νόμο, η εκστρατεία σε γλώσσα άλλη από τη βουλγαρική είναι παράνομη).

Το CEC έχει ήδη κατηγορηθεί από έναν άλλο ακροδεξιό κόμμα, το VMRO-BND, σχετικά με τον Karadayi να μιλάει στα τουρκικά, αναφέροντας λεπτομερώς στην καταγγελία του ακριβώς που στο site του MRF και στα βίντεο στο Facebook μπορεί να διαπιστωθεί του λόγου το αληθές. Η CEC διέταξε τα βίντεο να αφαιρεθούν από την ιστοσελίδα και στον Karadayi να επιβληθεί πρόστιμο.

Το θέμα των προστίμων είναι, ας πούμε, ένα άλλο θέμα. Από διαδικαστικής απόψεως, εάν η CEC διαπιστώσει ότι ένας υποψήφιος, κόμμα, συνασπισμός ή μέσο ενημέρωσης έχει παραβεί τους κανόνες, τότε διαβιβάζει στο αρμόδιο όργανο επίσημη αίτηση για επιβολή προστίμου. Το ύψος των προστίμων παίρνει γενικά αρκετό καιρό για να καταστεί σαφές, αλλά συχνά καταλήγει να είναι σχετικά συμβολικό, γεγονός που μπορεί να εξηγήσει γιατί οι παραβιάσεις τείνουν να είναι αρκετά συνηθισμένες.

Η 26η Μαΐου θα γίνει και πάλι μάρτυρας της διαφοράς μεταξύ της πρόθεσης και της επιβολής του βουλγαρικού εκλογικού νόμου. Ο εκλογικός κώδικας απαγορεύει τη δημοσίευση των αποτελεσμάτων των exit polls, ενώ η ψηφοφορία είναι ακόμα σε εξέλιξη. Ωστόσο, έχει υποστηριχθεί νομικά ότι αυτή η απαγόρευση ισχύει μόνο για τα επίσημα μέσα ενημέρωσης και όχι για τα κοινωνικά δίκτυα, επομένως έχει γίνει κοινή πρακτική για ορισμένα μέσα ενημέρωσης να χρησιμοποιούν τις σελίδες τους στο Facebook για να δημοσιεύσουν αποτελέσματα των exit polls κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Τόσο προφανές έγινε αυτή η “ανωμαλία” τους τελευταίους μήνες, ώστε υπήρξε κινητοποίηση στο Κοινοβούλιο για να αλλάξει ο νόμος και να επιτραπεί απλώς η δημοσίευση των exit polls, εν όσο η ψηφοφορία θα βρίσκεται σε εξέλιξη. Η τροπολογία αυτή δεν πέρασε, με αποτέλεσμα την επόμενη Κυριακή να σημειωθούν μικρές αυξήσεις στην κίνηση των σελίδων Facebook ορισμένων βουλγαρικών μέσων ενημέρωσης.

Η κίνηση αυτή θα είναι βέβαια μόνο από τους ενδιαφερομένους που ενδιαφέρονται να μάθουν ακριβώς ποια αποτελέσματα έχουν προκύψει από εκστρατείες που ήταν αδιάφορες, μουντές και βαρετές, εκστρατείες χωρίς ένταση και πάθος, που έχουν κυλίσει αργά και βαριεστημένα./ibna

Το κείμενο έχει πρωτοδημοσιευθεί στις 19 Μαΐου στην ιστοσελίδα The Sofia Globe