«Μεγάλο Φινάλε» μεταξύ Κοσόβου και Σερβίας

«Μεγάλο Φινάλε» μεταξύ Κοσόβου και Σερβίας

Στόχος αυτής της έρευνας ήταν να κατανοήσει τις αντιλήψεις και τις στάσεις των πολιτών (Vox Populi) σχετικά με τα σενάρια σχετικά με το «μεγάλο φινάλε» μεταξύ Κοσόβου και Σερβίας. Συνολικά 1110 ερωτηθέντες στην έρευνα μας (90% Αλβανοί, 9% Σέρβοι και 1% από άλλες εθνοτικές ομάδες) αποτέλεσαν το δείγμα μας σε εθνικό επίπεδο που είναι αντιπροσωπευτικό του πληθυσμού του Κοσόβου.

Σε αυτή την έρευνα χρησιμοποιήθηκε απλή αναλογική δειγματοληψία για κάθε δήμο, με βάση το μέγεθος του πληθυσμού του δήμου. Το ερωτηματολόγιο συνίστατο σε ανοικτές και κλειστές ερωτήσεις. Προκειμένου να ελεγχθεί το έργο των ερευνητών κατά τη συλλογή δεδομένων, πραγματοποιήθηκε εκ νέου συνέντευξη περίπου στο 15% (συνολικά 150 ερωτηθέντες). Αυτός ο εκ των υστέρων έλεγχος έγινε μέσω τηλεφωνικών συνεντεύξεων και επιτόπιων επισκέψεων. Στο πλαίσιο του ελέγχου, τέθηκαν 5 ερωτήσεις στους ερωτηθέντες με βάση την αρχική συνέντευξη. Ο κατάλογος ελέγχου χρησίμευσε ως εργαλείο επανεξέτασης της συμμόρφωσης με τις τυχαίες αρχές της τοποθεσίας, του σημείου εκκίνησης, της μονάδας κατοικίας και της αρχής της επιλογής του ερωτώμενου. Οι απαντήσεις από την πρώτη και τη δεύτερη συνέντευξη συγκρίθηκαν. Εκτός από τη συνηθισμένη διαδικασία εξέτασης, πραγματοποιήθηκε ένας λογικός έλεγχος των συμπληρωμένων ερωτηματολογίων. Το περιθώριο εκτιμήσεων σφάλματος 95% βάσει του πλήρους δείγματος είναι περίπου +/- 3 ποσοστιαίες μονάδες. Ωστόσο, τα διαστήματα εμπιστοσύνης για εκτιμήσεις που βασίζονται σε υποσύνολα του δείγματος, όπως το σερβικό δείγμα 100 ερωτηθέντων, θα είναι σημαντικά μεγαλύτερα.

Όσον αφορά τα αποτελέσματα, στις επόμενες παραγράφους παρουσιάζουμε τα συμπεράσματα για τα ακόλουθα θέματα/ζητήματα:

  1. παύση ή μη παύση του διαλόγου μεταξύ Κοσόβου και Σερβίας
  2. κόκκινες γραμμές του Κοσόβου σε σχέση με το τελικό στάδιο του διαλόγου
  3. σε περίπτωση τελικής συμφωνίας μεταξύ Κοσόβου και Σερβίας, κατά πόσο το Κόσοβο θα επιδιώξει να ενταχθεί στην Αλβανία
  4. η αντίληψη των πολιτών του Κοσόβου σχετικά με τρία σενάρια για ενδεχόμενη συμφωνία μεταξύ Κοσόβου και Σερβίας

Η πρώτη ομάδα πορισμάτωνκαταδεικνύει ότι η πλειοψηφία του πληθυσμού του Κοσόβου είναι ενάντια στην παύση του διαλόγου μεταξύ Κοσόβου και Σερβίας. Συνολικά, το 62% όλων των ερωτηθέντων δεν συμφωνούν με την παύση του διαλόγου μεταξύ Κοσόβου και Σερβίας. Τόσο οι Αλβανοί του Κοσόβου όσο και οι Σέρβοι συμφωνούν ότι ο διάλογος μεταξύ Κοσόβου και Σερβίας πρέπει να συνεχιστεί. Υπάρχει ελαφρώς λιγότερη υποστήριξη μεταξύ των Σέρβων για τη συνέχιση του διαλόγου και ένας σημαντικός αριθμός από το σερβικό δείγμα δεν είχε άποψη σχετικά με αυτό το ζήτημα (27%). Το 63% μεταξύ των Αλβανών και το 54% μεταξύ των Σέρβων είτε «διαφωνούν έντονα» είτε «διαφωνούν κάπως» με την παύση του διαλόγου μεταξύ Κοσόβου και Σερβίας.

 

Η δεύτερη ομάδα πορισμάτων επικεντρώνεται στις κόκκινες γραμμές του Κοσόβου σε σχέση με το τελικό στάδιο του διαλόγου. Αυτά είναι τα αποτελέσματα:

* Η λίμνη Gazivoda θα πρέπει να παραμείνει στην επικράτεια του Κοσόβου (96% του αλβανικού έναντι 5% του σερβικού δείγματος).

* Η περιοχή Τρέπτσα θα πρέπει να παραμείνει μέρος του Κοσόβου (99% του αλβανικού έναντι 9% του σερβικού δείγματος)

* Η κοιλάδα του Πρέσεβο πρέπει να ενταχθεί στο Κόσοβο (69% του αλβανικού έναντι 0% του σερβικού δείγματος).

* Η κοιλάδα του Πρέσεβο θα πρέπει να παραμείνει τμήμα της Σερβίας (13% του αλβανικού έναντι 84% του σερβικού δείγματος) ·

* Ο Βορράς του Κοσόβου (Ζβέτσαν, τμήματα του Λεπόσαβιτς και Ζούμπιν Πότοκ) δεν πρέπει να ενταχθούν στη Σερβία (91% του αλβανικού έναντι 10% του σερβικού δείγματος)

Η τρίτη ομάδα των πορισμάτων επικεντρώθηκε στο ζήτημα εάν το Κόσοβο θα πρέπει να επιδιώξει να ενταχθεί στην Αλβανία (σε περίπτωση τελικής συμφωνίας μεταξύ Κοσόβου και Σερβίας). Σε αυτό το πλαίσιο, η άποψη χωρίζεται σε 43% συνολικά, υποστηρίζοντας την ιδέα ότι το Κόσοβο θα πρέπει να επιδιώξει την ενοποίηση με την Αλβανία σε περίπτωση που λάβει defacto και dejure αναγνώριση από τη Σερβία και το 50% απορρίπτει την ιδέα. Ωστόσο, το 49% μεταξύ των Αλβανών και το 76% μεταξύ των Σέρβων διαφωνούν με την επιλογή ότι το Κόσοβο πρέπει να επιδιώξει την ενοποίηση με την Αλβανία σε περίπτωση που θα λάβει defacto και dejure αναγνώριση από τη Σερβία.

Η τέταρτη και τελευταία ομάδα των πορισμάτων συνδέεται με την αντίληψη και τις προτιμήσεις των πολιτών του Κοσόβου σχετικά με τρία εναλλακτικά σενάρια για μια ενδεχόμενη συμφωνία μεταξύ Κοσόβου και Σερβίας.

Έτσι, όσον αφορά το πρώτο σενάριο – το statusquo – μόνο ένας μικρός αριθμός συμμετεχόντων (περίπου 15%) απάντησε είτε «πολύ ικανοποιημένοι» είτε «κάπως ικανοποιημένοι» για το σημερινό statusquo μεταξύ Κοσόβου και Σερβίας. Η ξεχωριστή ανάλυση των αλβανικών και σερβικών δειγμάτων αποκαλύπτει ένα κάπως διαφορετικό πρότυπο απαντήσεων. Με αυτή την έννοια, το 82% μεταξύ των Αλβανών σε σύγκριση με το 50% μεταξύ των Σέρβων είτε «δεν είναι καθόλου ικανοποιημένο» είτε «ελάχιστα ικανοποιημένο» με το σημερινό statusquo μεταξύ Κοσόβου και Σερβίας.

Όσον αφορά το δεύτερο σενάριο – η χορήγηση εκτελεστικών εξουσιών στη Σερβική Ένωση/κοινότητα του Κοσόβου, υπό την προϋπόθεση ότι σε αντάλλαγμα η Σερβία θα αναγνωρίσειdefacto το Κόσοβο – υπάρχει ακόμη λιγότερη υποστήριξη από ό, τι για το πρώτο σενάριο. Μόνο το 10% των ερωτηθέντων απάντησε είτε με το «συμφωνών εντόνως» είτε με το «σχεδόν συμφωνώ» με το δεύτερο σενάριο. Και πάλι, υπάρχει ασθενής στήριξη μεταξύ των Αλβανών του Κοσόβου (9%) και των Σέρβων (16%) για τη χορήγηση εκτελεστικών αρμοδιοτήτων στη Σερβική Ένωση/Κοινότητα του Κοσόβου, υπό την προϋπόθεση ότι σε αντάλλαγμα η Σερβία αναγνωρίζει defacto το Κόσοβο.

Όσον αφορά το τρίτο σενάριο –«defacto και dejure αναγνώριση της κρατικής υπόστασης του Κοσόβου από τη Σερβία, η οποία θα περιλαμβάνει προσαρμογή των συνόρων / νέες εδαφικές ρυθμίσεις μεταξύ Κοσόβου και Σερβίας», προέκυψαν τα ακόλουθα συμπεράσματα: Υπάρχει μια κάπως παρόμοια αλλά πολύ μικρή υποστήριξη (12% των Αλβανών και 5% των Σέρβων) προς την κατεύθυνση του σεναρίου προσαρμογής των συνόρων, σε αντάλλαγμα της παροχής από τη Σερβίαdefacto και dejure αναγνώρισης στο Κοσσυφοπέδιο. Ωστόσο, σε σύγκριση με άλλα σενάρια-παραλλαγές, υπάρχει περισσότερη υποστήριξη μεταξύ του Αλβανικού πληθυσμού (30%) και περίπου παρόμοια υποστήριξη μεταξύ του Σερβικού πληθυσμού (27%) για προσαρμογή των συνόρων, η οποία σε αντάλλαγμα θα οδηγήσει στην παγκόσμια αναγνώριση του Κοσόβου και άνοιγμα της οδού γιαένταξη στον ΟΗΕ.

Όσον αφορά τα τρία σενάρια, μια σύντομη συγκριτική ανάλυση σχετικά με την ερμηνεία των αποτελεσμάτων δημιουργεί την ακόλουθη εικόνα: υπάρχει λίγη υποστήριξη μεταξύ των ερωτηθέντων (16% απάντησαν είτε «πολύ ικανοποιημένοι» είτε «σχεδόν ικανοποιημένοι») για τη συνέχιση του statusquo (σενάριο 1) και ακόμη λιγότεροι (10% απάντησαν είτε με «συμφωνώ εντόνως» είτε με «σχεδόν συμφωνώ») σχετικά με τη χορήγηση εκτελεστικών εξουσιών στη Σερβική Ένωση/Κοινότητα του Κοσόβου, υπό τον όρο ότι σε αντάλλαγμα η Σερβία θα αναγνωρίσει defacto το Κόσοβο (σενάριο 2). Εντούτοις, υπάρχει περισσότερη υποστήριξη (30% των ερωτηθέντων απάντησαν είτε «θα έπρεπε σίγουρα» είτε «θα έπρεπε») όσον αφορά την προσαρμογή των συνόρων, η οποία θα οδηγήσει στην παγκόσμια αναγνώριση του Κοσόβου και θα ανοίξει το δρόμο για την ένταξη στο ΟΗΕ (σενάριο 3).

Μια συγκριτική αξιολόγηση μεταξύ Αλβανών και Σέρβων που σχετίζεται με τα τρία σενάρια δημιουργεί τα ακόλουθα συμπεράσματα: Ένας μικρός αριθμός Αλβανών ερωτηθέντων (14%) και περισσότερων Σέρβων (29%) εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για το σημερινό statusquo μεταξύ Κοσόβου και Σερβίας (σενάριο 1) . Ομοίως, το 9% μεταξύ των Αλβανών και το 16% μεταξύ των Σέρβων εξέφρασαν τη συμφωνία τους με τη χορήγηση διευρυμένων εκτελεστικών εξουσιών στη Σερβική Ένωση/Κοινότητα του Κοσόβου, υπό την προϋπόθεση ότι σε αντάλλαγμα η Σερβία θα αναγνωρίσει defacto το Κόσοβο (σενάριο 2). Σε αντίθεση με τα προηγούμενα σενάρια, το 30% μεταξύ των Αλβανών, αλλά ομοίως με το σενάριο ένα και το 27% μεταξύ των Σέρβων υποστηρίζει την προσαρμογή των συνόρων, η οποία θα οδηγήσει στην παγκόσμια αναγνώριση του Κοσόβου και θα ανοίξει το δρόμο για την ένταξη στον ΟΗΕ (σενάριο 3).

Συνολικά, μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η κοινή γνώμη είναι ασυνεπής και χωρίζεται σε αντιφατικές θέσεις. Ενώ η διατύπωση ερωτήσεων μπορεί να επηρεάσει τα ακριβή ποσοστά που ευνοούν ή αντιτίθενται σε συγκεκριμένες επιλογές και θα πρέπει να συμπεράνουμε ότι οι Σερβικοί και οι Αλβανικοί πληθυσμοί του Κοσόβου μιλούν με κάπως διαφορετικές φωνές σε σχέση με τις κόκκινες γραμμές τους και τα προτιμώμενα σενάρια, αλλά με μία φωνή για την ανάγκη συνέχισης του διαλόγου.

Τέλος, μπορεί να σημειωθεί ότι δεν υπάρχει ουσιαστική υποστήριξη της πλειοψηφίας μεταξύ της κοινότητας πλειοψηφίας του Κοσόβου (Αλβανοί) για οποιαδήποτε από τα τρία σενάρια. Αυτό υποδηλώνει το γεγονός ότι, εάν μια συμφωνία «μεγάλου φινάλε» είναι αποδεκτή από την πλειοψηφία του voxpopuli στο Κόσοβο, θα πρέπει να διασφαλίσει κάτι σταθερό, ουσιαστικό και λειτουργικό στο Κόσοβο, αλλιώς είναι καταδικασμένη να αποτύχει./IBNA