Η αδυναμία της  Ευρώπης στο ζήτημα του Κοσσόβου ανοίγει  το δρόμο για αποφασιστική παρέμβαση των ΗΠΑ

Η αδυναμία της  Ευρώπης στο ζήτημα του Κοσσόβου ανοίγει  το δρόμο για αποφασιστική παρέμβαση των ΗΠΑ

Η κατάσταση που διαμορφώθηκε στο Κόσσοβο, μετά την επιβολή δασμών της τάξης του 100% για την εισαγωγή προϊόντων από τη Σερβία, δημιουργεί νέα δεδομένα στην διαδικασία του διαλόγου για την  οριστική επίλυση του ζητήματος.

Η συμφωνία των Βρυξελών, που υπεγράφη το 2013 με στόχο να αποτελέσει τον θεμέλιο λίθο για την ομαλοποίηση των σχέσεων Σερβίας- Κοσσόβου, φαίνεται ότι έχει καταρρεύσει.

Αρχικά, η άρνηση της Πρίστινα, εδώ και πέντε χρόνια, να επιτρέψει τη σύσταση της Ένωσης Σερβικών Δήμων (ZSO) και πρόσφατα η απόφαση της τοπικής αυτοδιοίκησης των σερβικών πόλεων να διακόψει κάθε επικοινωνία με την Πρίστινα – ως αντίδραση για τους δασμούς- καθιστούν την Συμφωνία των Βρυξελών νεκρή.

Υπό αυτές της συνθήκες τίθεται σε δοκιμασία και ο πρωταγωνιστικός ρόλος που είχε μέχρι σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση. Η επίτροπος Εξωτερικής πολιτικής, Federica Mogherini αποδείχθηκε κατώτερη των περιστάσεων αφού δεν μπόρεσε να αξιοποιήσει το αποθεματικό κεφάλαιο που της παρέδωσε, στο ζήτημα του Κοσσόβου,  η προκάτοχος της Catherine Ashton.

Η Ευρώπη για ακόμη μία φορά, στο χειρισμό ζητήματος που προέκυψε από την διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, αποδείχθηκε ανίκανη. Η απελπιστική κατάσταση της Ευρώπης που, θέλει αλλά δεν μπορεί,  στην αντιμετώπιση του γιουγκοσλαβικού, αντικαθίσταται τώρα, στο ζήτημα του Κοσσόβου, από την θλιβερή  εικόνα μιας Ευρώπης που, ούτε ξέρει τι θέλει, ούτε μπορεί.

Η απουσία για σχεδόν δύο χρόνια των ΗΠΑ – μετά την εκλογή Trump – από την διαδικασία επίλυσης του ζητήματος του Κοσσόβου δεν χρησιμοποιήθηκε σωστά από την Ε.Ε. ώστε να πετύχει μία καθαρά ευρωπαϊκή λύση. Αγκυλωμένη στο δόγμα Clinton, που υπαγορεύει ότι πρέπει να ασκηθούν αφόρητες πιέσεις στη Σερβία για να αποδεχθεί την ανεξαρτητοποίηση του Κοσσόβου ως τετελεσμένο γεγονός, η Ευρώπη έδειξε ότι βρίσκεται εκτός τόπου και χρόνου.

Η επιμονή στην εφαρμογή αυτού του δόγματος, όπου στην Ευρώπη εκφράζεται από την Αngela Merkel, αποδείχθηκε χάσιμο πολύτιμου χρόνου. Ακόμη και το «καρότο» της ευρωπαϊκής προοπτικής που προσφέρει η γερμανίδα καγκελάριος, αν και λειτούργησε δελεαστικά για την σερβική ηγεσία, δεν είχε αποτέλεσμα. Και αυτό διότι τα δεδομένα στην παγκόσμια και ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή έχουν αλλάξει δραματικά τα τελευταία χρόνια.

Η Ρωσία έπαψε να είναι αδιάφορη για την περιοχή των Βαλκανίων, το Κόσσοβο δεν γίνεται αποδεκτό ως sui generis περίπτωση από πολλά αυτονομιστικά κινήματα στην Ευρώπη, σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες ακροδεξιοί και εθνικιστές ανέλαβαν την εξουσία, ενώ οι πέντε χώρες της Ε.Ε. που δεν αναγνώρισαν το Κόσσοβο δεν προτίθενται να αλλάξουν στάση.

Όλα αυτά υπαγόρευαν αλλαγή της πολιτικής απέναντι στο ζήτημα του Κοσσόβου κάτι που δεν συνέβη. Αντίθετα, υιοθετήθηκε η άποψη του Βερολίνου ότι πρέπει να αναγκαστεί η Σερβία να αναγνωρίσει την ανεξαρτητοποίηση του Κοσσόβου για να εξαλείψουν και οι αντιθέσεις εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το θέμα. Η προοπτική μιας συμβιβαστικής λύσης ποτέ δεν βρέθηκε στην ευρωπαϊκή ατζέντα και όλες οι προσπάθειες επικεντρώθηκαν στην προώθηση μιας «νομικά δεσμευτικής συμφωνίας για την ομαλοποίηση των σχέσεων Βελιγραδίου –Πρίστινα» που στην ουσία θα ήταν αναγνώριση του Κοσσόβου από την Σερβία. Μια παιδαριώδης προσέγγιση που υποτιμά την νοημοσύνη των Σέρβων αλλά και υποδεικνύει την έλλειψη σοβαρότητας από την πλευρά της Ευρώπης.

Ακόμη και τώρα που είναι έκδηλη η πρόθεση των προέδρων της Σερβίας και του Κοσσόβου για μία συμβιβαστική βιώσιμη λύση στη βάση μίας συμφωνημένης ανταλλαγής εδαφών, η Ε.Ε. αδυνατεί να ανταποκριθεί προσποιούμενη ότι υπερασπίζεται την αρχή της μη αλλαγής των συνόρων. Είναι το λιγότερο υποκρισία να επικαλούνται αυτήν την αρχή, εκείνοι  που υποστήριζαν και επέβαλαν την απόσχιση του Κοσσόβου από την Σερβία.

Σ αυτό το κλίμα σύγχυσης και ανικανότητας που επικρατεί στην Ευρώπη εμφανίζονται οι ΗΠΑ για να προωθήσουν λύση και μάλιστα άμεσα όπως δήλωσε προχθές ο ΥΠΕΞ Mike Pompeo μετά την συνάντηση που είχε στην Ουάσιγκτον με τον πρόεδρο Hashim Thaci.

Οι ΗΠΑ διαβλέπουν ότι, προκειμένου να μειωθεί η επιρροή της Ρωσίας στην περιοχή και ιδιαίτερα στην Σερβία, πρέπει να λυθεί το ζήτημα του Κοσσόβου κατά τρόπο που να μην ταπεινώνει τους Σέρβους.

Ο συμβιβασμός ακόμη και με ανταλλαγή εδαφών που υποστηρίζουν οι  πρόεδροι Vucic και Thaci φαίνεται ότι γίνεται αποδεκτός ως λύση από τις ΗΠΑ. Η επίσκεψη του προέδρου του Κοσσόβου Hashim Thaci  στις ΗΠΑ, το τριήμερο 26-28 Νοεμβρίου, σηματοδοτεί την έναρξη μίας δυναμικής παρέμβασης των ΗΠΑ στο ζήτημα του Κοσσόβου. Στις συναντήσεις που είχε με αμερικανούς αξιωματούχους έλαβε την υποστήριξη για την επίτευξη συμβιβασμού με την Σερβία.

«Συμφωνήσαμε ότι τώρα είναι η στιγμή που πρέπει να επιτευχθεί συμφωνία του Κοσσόβου με τη Σερβία. Οι ΗΠΑ θα βοηθήσουν και τις δύο πλευρές να πετύχουν αυτόν τον ιστορικό στόχο» έγραψε στο twitter ο John Bolton, σύμβουλος εθνικής ασφάλειας του προέδρου Trump, μετά από την συνάντηση που είχε στον Λευκό οίκο με τον Hashim Thaci.

Ο αμερικανός ΥΠΕΞ Mike Pompeo, επίσης, ενθάρρυνε τον Thaci να προωθήσει τον συμβιβασμό με την Σερβία μιλώντας για ιστορική ευκαιρία. Ταυτόχρονα κάλεσε την κυβέρνηση της Πρίστινα να ανακαλέσει την απόφαση για την αύξηση των δασμών για τα σερβικά προϊόντα και να αποφύγει ενέργειες που προκαλούν ένταση.

Αυτή η έκκληση μοιάζει με προειδοποίηση προς τον πρωθυπουργό του Κοσσόβου Ramush Haradinaj ο οποίος απορρίπτει κάθε συμβιβασμό με την Σερβία. Η συμπεριφορά του Haradinaj έχει εξοργίσει τους αμερικανούς διπλωμάτες που φοβούνται  ότι θα αποδεσμευτεί το «θεριό που εξέθρεψαν».  Ο Haradinaj δεν φαίνεται διατεθειμένος να υποχωρήσει αλλά υποστηρίζει με σθένος την πολιτική της αντιπαράθεσης με τη Σερβία και αρνείται κάθε συζήτηση για συμβιβασμό.

Σε χθεσινό του άρθρο, που φιλοξένησε η εφημερίδα Washington Post, χαρακτηρίζει τη λύση με ανταλλαγή εδαφών ως «ειρηνική εθνοκάθαρση» και δηλώνει ότι δεν θα επιτρέψει ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Επιμένει στην ορθότητα της απόφασης του να αυξήσει τους δασμούς των σερβικών προϊόντων, ως απάντηση στην επιθετική πολιτική της Σερβίας για την αποτροπή ένταξης του Κοσσόβου στους διεθνείς οργανισμούς.

Ο Haradinaj ακολουθώντας αυτή την πολιτική καταφέρνει να αυξήσει τη δημοτικότητα του στο εσωτερικό κερδίζοντας την συμπάθεια των εθνικιστών. Κατά πόσο ωστόσο θα μπορέσει να παραμείνει στην εξουσία εάν του γυρίσει την πλάτη η Ουάσιγκτον είναι αμφίβολο με δεδομένο ότι η επιρροή των ΗΠΑ στους πολιτικούς κύκλους του Κοσσόβου αλλά και την κοινωνία διατηρείται σε υψηλά επίπεδα.

Όπως και να χει η αποφασιστικότητα της αμερικανικής διπλωματίας να εμπλακεί δυναμικά στην επίλυση του ζητήματος του Κοσσόβου είναι δεδομένη και προς αυτήν την κατεύθυνση θα πρέπει, στο άμεσο μέλλον, να αναμένονται σημαντικές εξελίξεις./IBNA