Συνέντευξη N. Χριστουδουλίδη: Το πλαίσιο Guterres είναι ένα. Δεν επιδέχεται άλλη ερμηνεία.

Συνέντευξη N. Χριστουδουλίδη: Το πλαίσιο Guterres είναι ένα. Δεν επιδέχεται άλλη ερμηνεία.
Ο Υπουργός Εξωτερικών της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης μιλά αποκλειστικά στο IBNA για το νέο του ρόλο στην πολιτική της Κύπρου και για τις επόμενες κινήσεις της Δημοκρατίας στην ενίσχυση της ασφάλειας και της σταθερότητας στην περιοχή. Ο Νίκος Χριστοδουλίδης απαντά στην πρόσκληση του Ακιντζή για αποδοχή του πλαισίου Γκουτέρες, ενώ αναλύει τον ενεργειακό σχεδιασμό της Κύπρου και τον ρόλο της επίλυσης του Κυπριακού στην εκμετάλλευση των φυσικών πόρων.

Κύριε Υπουργέ, ποιο είναι πιο δύσκολο, η διαχείριση επικοινωνιακά της πολιτικής της Κυβέρνησης ή η διαμόρφωση πολιτικής ως Υπουργός Εξωτερικών;

Σε μια τέτοια ερώτηση δεν θα μπορούσε να δοθεί μια απλή απάντηση, καθώς και οι δύο ιδιότητες είναι ιδιαίτερα απαιτητικές  και χρειάζονται καθαρή σκέψη, δημιουργική και εποικοδομητική διάθεση και πάνω απ’ όλα συλλογική δουλειά.

Για να αρχίσω από την προηγούμενη μου ιδιότητα ως Κυβερνητικός Εκπρόσωπος να σας θυμίσω ότι καθ’ όλη την διάρκεια της πρώτης διακυβέρνησης του Προέδρου Αναστασιάδη κληθήκαμε να διαχειριστούμε μια πολύ δύσκολη οικονομική κατάσταση, να πούμε στην κοινή γνώμη κάποιες δύσκολες αλήθειες και να εφαρμόσουμε ένα αυστηρό και φιλόδοξο πρόγραμμα. Η επικοινωνιακή διαχείριση μιας τέτοιας κατάστασης δεν ήταν καθόλου εύκολη, καθώς για την εφαρμογή του κυβερνητικού προγραμματισμού χρειαζόταν μεγάλη υπομονή, απόλυτη ειλικρίνεια με τον κόσμο και πλήρη συνεργασία με τα κοινοβουλευτικά κόμματα. Λίγο αργότερα, μέχρι και το καλοκαίρι του 2017, ήταν οι διαπραγματεύσεις για το Κυπριακό και η ανάγκη συνεχούς ενημέρωσης του κόσμου για τις εξελίξεις. Γενικότερα, και  από τη θέση ιδιαίτερα του Κυβερνητικού Εκπροσώπου που καλείται σχεδόν καθημερινά να επικοινωνεί  με τον κόσμο, το βασικό κριτήριο σου πρέπει να είναι η ειλικρίνεια με τον κόσμο και η παρουσίαση της πραγματικής κατάστασης πραγμάτων, χωρίς τις όποιες ωραιοποιήσεις. Η Κοινωνία σήμερα είναι πολύ πιο μπροστά από όλους εμάς που εμπλεκόμαστε στη δημόσια ζωή του τόπου, είναι σε θέση  να γνωρίζει, να αντιλαμβάνεται απόλυτα και άρα ως Εκπρόσωπος και υπεύθυνος για την επικοινωνιακή πολιτική της Κυβέρνησης έχεις να αντιμετωπίσεις ένα απαιτητικό κοινό που ζητά  ειλικρίνεια και καθαρές κουβέντες.

Σε σχέση με τα νέα μου καθήκοντα ως Υπουργός Εξωτερικών και έχοντας ως στόχο τη διαμόρφωση και προώθηση μιας ολοκληρωμένης, πολυθεματικής και αποτελεσματικής εξωτερικής πολιτικής που εφαρμόστηκε με επιτυχία από τον προκάτοχο μου, καλούμαστε σε καθημερινή βάση να ανταποκριθούμε σε προκλήσεις που έχουν σχέση, μεταξύ άλλων, με την κυριαρχία και την εδαφική μας ακεραιότητα, αλλά και να δημιουργήσουμε και να αξιοποιήσουμε ευκαιρίες για ανάπτυξη σημαντικών εταιρικών σχέσεων με τρίτες χώρες για προώθηση των στρατηγικών μας συμφερόντων και των γεωπολιτικών μας προτεραιοτήτων σε περιφερειακό και διεθνές επίπεδο. Όπως καταλαβαίνετε, πρόκειται για ένα  ιδιαίτερα απαιτητικό πόστο, σαφώς διαφορετικό από αυτό του Κυβερνητικού Εκπροσώπου, το οποίο προσεγγίζω με ιδιαίτερα υψηλό αίσθημα ευθύνης και ευελπιστώ να ανταποκριθώ στα δύσκολα αυτά καθήκοντα και σύντομα να υπάρξουν απτά αποτελέσματα.

Από την ανάληψη των καθηκόντων σας στο Υπουργείο Εξωτερικών έχετε επιδοθεί σ’ ένα μαραθώνιο ταξιδιών και συναντήσεων με ομολόγους σας. Πόσο έχει αλλάξει η εικόνα της Δημοκρατίας της Κύπρου στη διεθνή σκηνή; Πόσο βοήθησαν οι συνεργασίες που έχουν διαμορφωθεί τα τελευταία χρόνια;

Αποτελεί γεγονός ότι είναι αναγκαίο να αξιοποιηθεί και να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο το υφιστάμενο δίκτυο συνεργασιών και ήταν μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο που έκρινα αναγκαίο να επισκεφθώ αμέσως μετά την ανάληψη των καθηκόντων μου, όλες χώρες της περιοχής, ούτως ώστε να έχω την ευκαιρία να ανταλλάξω με διαδραστικό τρόπο απόψεις με τους ομολόγους μου και να προωθήσουμε άμεσα ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος.

Θεωρούμε πως η εικόνα της Κύπρου στην περιφέρεια  και στην ευρύτερη διεθνή σκηνή είναι θετική, καθώς αναγνωρίζεται ευρέως ως ένας προβλέψιμος εταίρος , παροχέας ασφάλειας  και ως πυλώνας  δημοκρατίας και σταθερότητας σε μια ασταθή και απρόβλεπτη - κατά γενική ομολογία - περιοχή. Σε αυτό το στόχο έχει συνδράμει, σε καθοριστικό βαθμό, και το δίκτυο των τριμερών συνεργασιών που έχει προωθήσει τα τελευταία έτη η Κύπρος, από κοινού   και σε στενή συνεργασία και συντονισμό με την Ελλάδα. Πρόκειται για στρατηγικού ενδιαφέροντος σχέσεις που έχουν αναπτυχθεί με το Ισραήλ, την Αίγυπτο, την Ιορδανία και τον Λίβανο, στο πλαίσιο των οποίων έχει δημιουργηθεί ένας ιδιαίτερα αποδοτικός πολυθεματικός μηχανισμός συνεχούς διαβούλευσης, προσδίδοντας προστιθέμενη αξία στις εν λόγω συνεργασίες. Θεωρούμε πως, μέσα από τους τριμερείς αυτούς μηχανισμούς συνεργασίας μπορούν να αντιμετωπιστούν πιο αποτελεσματικά οι κοινές προκλήσεις και τα προβλήματα της περιοχής μας.                                                                                                                                      

Σε σχέση με τους ευρύτερους στόχους του Υπουργείου Εξωτερικών και για να είμαι και πιο συγκεκριμένος, ένας στόχος που συνδέεται με το δίκτυο των τριμερών συνεργασιών αποτελεί η συγκέντρωση όλων των συνεργασιών μας σε ένα άτυπο περιφερειακό φόρουμ, το οποίο να μετεξελιχθεί σε σημαντικό μοχλό διασφάλισης της ασφαλείας και συνεργασίας στην περιοχή. Εργαζόμαστε, παράλληλα, και για την ενίσχυση των ήδη άριστων σχέσεων μας με τις χώρες του Κόλπου, ενώ άλλος σημαντικός στόχος είναι η θεσμική διασύνδεση της Συνόδου των επτά μεσογειακών κρατών-μελών της ΕΕ με τις γειτονικές μας χώρες. Βεβαίως, λαμβάνοντας υπόψη και το Κυπριακό,  η εμβάθυνση των σχέσεων με τα πέντε Μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας παραμένει υψηλή προτεραιότητα, όπως και η ενίσχυση της ενεργούς συμμετοχής μας στα δρώμενα της ΕΕ και στη διαμόρφωση της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής της Ένωσης.

Βρισκόμαστε σε μια περιοχή ιδιαίτερης γεωστρατηγικής σημασίας τόσο για την ΕΕ όσο και γενικότερα για το διεθνές σύστημα και όπου διαχρονικά υπάρχουν εξελίξεις, προβλήματα, αντιπαραθέσεις και διαφορετικές προσεγγίσεις. Αν θέλετε είναι αυτά τα δεδομένα που προκαλούν και το ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την περιοχή μας. Η επιλογή είναι είτε να παραμείνεις απλός θεατής των εξελίξεων, με όλες τις συνέπειες που θα έχει μια τέτοια προσέγγιση, είτε να επιχειρήσεις μέσα από ένα ουσιαστικό και ειλικρινή διάλογο με τα Κράτη της περιοχής, ακόμα και σε θέματα που ενδεχομένως υπάρχουν διαφωνίες ή/και διαφορετικές προσεγγίσεις, να βρεις λύσεις, μέσα από κοινές δράσεις ή να αντιληφθείς τις πραγματικές αιτίες των διαφωνιών και πώς μπορούν αυτές να ξεπεραστούν. Πρέπει, δηλαδή, να διεκδικήσεις ενεργητική συμμετοχή στις εξελίξεις και σίγουρα να μην παραμείνεις παθητικός θεατής.

Εξάλλου, όλες αυτές οι εξελίξεις στην περιοχή μας, ήταν και ένας από τους βασικούς λόγους που μας οδήγησαν στην απόφαση να προχωρήσουμε από την μια να ενισχύσουμε τις διμερείς μας σχέσεις με όλα τα γειτονικά Κράτη και, από την άλλη, να συστήσουμε αυτούς τους Τριμερείς μηχανισμούς. Μέσα από ένα ανοικτό και ειλικρινή διάλογο να διερευνούμε πώς μέσα από κοινές δράσεις μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις στην περιοχή και να αξιοποιήσουμε τις ευκαιρίες που υπάρχουν, πάντα προς όφελος των λαών της περιοχής.

Αν δούμε διαχρονικά το ρόλο της Κύπρου στην περιοχή μπορούμε εύκολα να καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι δεν διεκδικήσαμε στην ολότητα του το ρόλο που μπορούσαμε να διαδραματίσουμε. Αν θέλετε, ήταν και μια φυσιολογική εξέλιξη λόγω της μονοθεματικής εξωτερικής μας πολιτικής και της προσέγγισης μηδενικού αθροίσματος που χαρακτήριζε σε μεγάλο βαθμό την εξωτερική μας πολιτική.

Τα τελευταία χρόνια, και ειδικότερα μετά την ένταξη μας στην ΕΕ, μας προσφέρεται μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία να διαδραματίζουμε ένα πρωταγωνιστικό ρόλο που για να μπορεί όμως να επιτευχθεί δεν θα πρέπει να περιοριζόμαστε απλά σε διακηρύξεις, όπως για παράδειγμα το ότι «αποτελούμε την γέφυρα ανάμεσα στην Ευρώπη και την Μέση Ανατολή». Για να έχεις αυτό το ρόλο πρέπει να το αποδείξεις με πρωτοβουλίες και ενέργειες, και προς τις δύο κατευθύνσεις, δηλαδή και προς την ΕΕ και προς τα Κράτη της περιοχής. Και ακριβώς προς αυτή την κατεύθυνση εργαζόμαστε. Στην ΕΕ συμμετέχουμε ενεργά σε όλες τις συζητήσεις που αφορούν την περιοχή μας με αποτέλεσμα αυτή τη στιγμή να θεωρούμαστε σε επίπεδο Βρυξελλών ανάμεσα στα Κράτη που γνωρίζουν καλύτερα τα δεδομένα της Μέσης Ανατολής και, κατ’ επέκταση, μπορούν και να προτείνουν και συγκεκριμένες δράσεις από πλευράς Ένωσης. Να γίνω πιο συγκεκριμένος με ένα παράδειγμα: Δεν είναι λογικό η Λευκωσία και η Αθήνα  να είναι σε θέση να γνωρίζουν καλύτερα την κατάσταση στην Αίγυπτο και το πώς θα πρέπει να προσεγγιστεί αυτή η σημαντική χώρα από πλευράς ΕΕ, από ότι για παράδειγμα μπορούν να γνωρίζουν οι Σκανδιναβικές χώρες;

Πριν από λίγες εβδομάδες ο ηγέτης των Τουρκοκυπρίων Mustafa Akinci κάλεσε να γίνει αποδεχτό το πλαίσιο Guterres ως στρατηγική συμφωνία. Το κάλεσμα αυτό προκάλεσε διάφορες ερμηνείες ενισχύοντας την ασάφεια στο τι ακριβώς είναι το πλαίσιο Guterres. Θα ήθελα το σχόλιο σας και ποια ερμηνεία για το πλαίσιο είναι αυτή που αποδέχεστε;

Καταρχάς, επειδή υπήρχε στο πρόσφατο παρελθόν και σε κάποιο βαθμό συνεχίζεται μέχρι σήμερα, συζήτηση σε σχέση με το συγκεκριμένο θέμα, θα ήθελα για ακόμη μια φορά να είμαι ξεκάθαρος. Δεν υπάρχουν πολλές ή διαφορετικές ερμηνείες σε σχέση με το πλαίσιο που έθεσε ο ΓΓ ΟΗΕ κ. Guterres στο Krans Montana.  Το πλαίσιο Guterres  είναι ένα και δεν είναι δυνατόν να επιδεχθεί άλλη ερμηνεία.

Να σας θυμίσω την ίδια στιγμή ότι στο Crans Montana δεν οδηγηθήκαμε σε θετικό αποτέλεσμα ακριβώς γιατί οι θέσεις που υπέβαλλε η τουρκική πλευρά, ειδικότερα στο Κεφάλαιο της Ασφάλειας και των Εγγυήσεων, ήταν εκτός του πλαισίου του ΓΓ των ΗΕ. Και αυτό επιβεβαιώνεται και από δηλώσεις που έγιναν από Τούρκους αξιωματούχους και ειδικότερα τον κ. Cavusoglu μετά την 7η Ιουλίου, αλλά και από το περιεχόμενο δηλώσεων τουρκοκυπρίων αξιωματούχων. Πρόσφατα υπήρξε δήλωση από τον κ. Akinci περί αποδοχής του πλαισίου Guterres. Δεν θα υπεισέλθω σε ερμηνεία της δήλωσης του κ. Akinci, γιατί έγινε την συγκεκριμένη στιγμή, σε τι ενδεχομένως αποσκοπούσε, και ούτε στις αντιδράσεις που προκάλεσε τόσο εντός της τουρκοκυπριακής κοινότητας όσο και από πλευράς Τουρκίας. Δεν μας ενδιαφέρει ούτε η δημιουργία εντυπώσεων ούτε το παιχνίδι επίρριψης ευθυνών. Μας ενδιαφέρει αποκλειστικά η ουσία και πως μπορεί να προχωρήσει η όλη διαδικασία γιατί γνωρίζουμε πολύ καλά ότι η παρούσα κατάσταση πραγμάτων δεν μπορεί να αποτελεί την λύση του Κυπριακού και ότι εγκυμονεί κινδύνους τόσο για τους Ελληνοκύπριους όσο και για τους Τουρκοκύπριους. Άρα δεν θα υπεισέλθω δημόσια σε μια προσπάθεια ερμηνείας της δήλωσης του κ. Akinci. Εκείνο που λέμε προς όλες τις κατευθύνσεις είναι όπως αξιοποιήσουμε την ευκαιρία που ο κ. Guterres αποφάσισε να αποστείλει σε όλα τα εμπλεκόμενα μέρη ένα Εκπρόσωπο του για να διερευνήσει τις πραγματικές προθέσεις της κάθε πλευράς. Και είναι για αυτό που ανταποκριθήκαμε αμέσως στο αίτημα του ΓΓ και είναι για αυτό το λόγο που στέλνουμε το μήνυμα προς κάθε κατεύθυνση ότι η εν λόγω αποστολή θα πρέπει να πραγματοποιηθεί αμέσως και σίγουρα όχι πριν τις εκλογές στην Τουρκία.

Ένα άλλο σημείο τριβής αφορά και τον ενεργειακό σχεδιασμό της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ο Mustafa Akinci επιμένει στην συμμετοχή της Τουρκίας στην μεταφορά αερίου ενώ ζητά «μερίδιο» από την εξόρυξη του φυσικού αερίου για την τουρκοκυπριακή κοινότητα. Τι είναι διατεθειμένη να κάνει η Κυβέρνηση σ αυτό το ζήτημα;

Σε σχέση με τους Τουρκοκυπρίους και το θέμα της εξερεύνησης και εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων της Κυπριακής Δημοκρατίας, να αναφέρω καταρχάς ότι συνεχίζει να υφίσταται η σύγκλιση που είχε επιτευχθεί κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων Χριστόφια-Talat, η οποία προνοεί ότι οι αποφάσεις που αφορούν τις θαλάσσιες ζώνες  (χωρικά ύδατα, συνορεύουσα ζώνη, υφαλοκρηπίδα, αποκλειστική οικονομική ζώνη) ως αυτές ορίζονται από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας 1982, θα αποτελούν ομοσπονδιακή αρμοδιότητα στην επανενωμένη Κύπρο. Η σύγκλιση αυτή επαναβεβαιώθηκε κατά τη διάρκεια του τελευταίου γύρου διαπραγματεύσεων και ουδέποτε αμφισβητήθηκε από την τουρκική πλευρά.

Επιπρόσθετα, η Κυβέρνηση έχει προβεί σε ένα σημαντικό βήμα που αποδεικνύει με απτό τρόπο τη δέσμευσή της στην αρχή ότι ο φυσικός πλούτος του νησιού ανήκει στο Κράτος και σε όλους τους νόμιμους πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας και ότι στόχος μας είναι η πλήρης αξιοποίηση της προοπτικής που διαφαίνεται ότι υπάρχει στον τομέα των υδρογονανθράκων, με τους καλύτερους δυνατούς όρους, ούτως ώστε να μεγιστοποιηθούν τα οφέλη για το σύνολο του Κυπριακού λαού. Προς αυτή την κατεύθυνση, έχει προωθήσει στη Βουλή νομοσχέδιο, το οποίο προνοεί τη σύσταση κρατικού ταμείου για τη διαχείριση των όποιων μελλοντικών αποθεμάτων υδρογονανθράκων, διασφαλίζοντας τα συμφέροντα υφιστάμενων και μελλοντικών γενεών όλων των Κυπρίων, στη βάση του νορβηγικού μοντέλου, όπως επίσης διεθνώς αναγνωρισμένων αρχών και βέλτιστων πρακτικών.

Η υλοποίηση του ενεργειακού μας σχεδιασμού δεν εξαρτάται  από τις εξελίξεις στο Κυπριακό και δεν είναι θέμα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Ο σχεδιασμός της Κυπριακής Δημοκρατίας ξεκίνησε πριν 14 χρόνια και ποτέ δεν αποτέλεσε πρόβλημα στις προσπάθειες επίλυσης του Κυπριακού. Τα όσα πρόσφατα ακούγονται και γίνονται από τουρκικής πλευράς δεν έχουν να κάνουν ούτε με τις προσπάθειες επίλυσης του Κυπριακού ούτε και με την προστασία των δικαιωμάτων των Τουρκοκυπρίων. Είναι αποκλειστικά αποτέλεσμα τουρκικών σχεδιασμών και επιδιώξεων.  Το μήνυμα μας προς την Τουρκία είναι ξεκάθαρο: Αν επιθυμεί η Τουρκία να συμμετάσχει στο διάλογο για διάφορα θέματα που εδώ και λίγα χρόνια έχει αναπτυχθεί ανάμεσα στις χώρες της περιοχής, θα πρέπει να προχωρήσει σε επίλυση του Κυπριακού.

Πώς μπορεί να επηρεάσει η εκλογική διαδικασία στην Τουρκία τόσο τις μελλοντικές διαπραγματεύσεις όσο και τις σχέσεις της Κύπρου και της Ελλάδας με την Τουρκία;

Υπάρχει η εκλογική διαδικασία στην Τουρκία, που αναφέρετε, υπάρχει μια αποσταθεροποιητική συμπεριφορά από πλευράς Άγκυρας που δεν περιορίζεται στην Κύπρο και υπάρχουν και άλλα δεδομένα όπως οι δημοσιογραφικές πληροφορίες ότι κατά την διάρκεια της πρόσφατης επίσκεψης του κ. Cavusoglu στην Κύπρο τέθηκε εισήγηση για λύση δυο κρατών ή συνομοσπονδία. Το γεγονός ότι η εκλογική διαδικασία στην Τουρκία θα γίνει νωρίτερα, σύμφωνα με κάποιες εκτιμήσεις, ενδεχομένως, θα πρέπει να αναμένουμε να δούμε στην πράξη, να λειτουργήσει υποβοηθητικά στις προσπάθειες επίλυσης του Κυπριακού αλλά και για τερματισμό της αποσταθεροποιητικής συμπεριφοράς της Τουρκίας, που αναπόφευκτα επηρεάζει και τις Ελληνοτουρκικές σχέσεις.  Υπάρχουν εκτιμήσεις, που ενδεχομένως να είναι ορθές, ότι τόσο η στάση της Άγκυρας στο Κυπριακό όσο και οι ενέργειες της στην ανατολική Μεσόγειο, το Αιγαίο, την Συρία και άλλου δεν είναι  άσχετες με την εκλογική διαδικασία στην Τουρκία. Ο χρόνος θα δείξει στην πράξη./ΙΒΝΑ 

Share with your friends: